Από τη Ντίμη Θεοδωράκη

Ο ΛΥΤΡΩΤΗΣ ΘΑ ΠΡΟΒΑΛΕΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΟΝΗ

Ξέρω πως με λένε φαντασμένο, ίσως και μισάνθρωπο, ίσως και τρελό. Οι κατηγορίες αυτές (που θα τις τιμωρήσω όταν έρθει η ώρα) είναι γελοίες. Μπορεί να είναι αλήθεια ότι δε βγαίνω από το σπίτι μου, αλήθεια είναι όμως και ότι οι πόρτες του (άπειρες τον αριθμό) είναι ανοιχτές μέρα και νύχτα τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ζώα. Όποιος θέλει, μπαίνει. Άλλη γελοιότητα είναι το ότι τάχα εγώ, ο Αστέριος, είμαι φυλακισμένος. Να το ξαναπώ ότι δεν υπάρχει ούτε μία κλειδωμένη πόρτα; Να προσθέσω ότι δεν υπάρχει ούτε μία κλειδωνιά; Ένα σούρουπο μάλιστα, βγήκα στο δρόμο∙ κι αν γύρισα εδώ πριν πέσει η νύχτα, ήταν γιατί με φόβισαν τα πρόσωπα του πλήθους, πρόσωπα ξεθωριασμένα και πλακουτσωτά, σαν ανοιχτή παλάμη.

Η αίσθηση και οι πρώτες εικόνες:

Παρασκευή βράδυ. Η Αθήνα βράζει από τις υψηλές θερμοκρασίες. Κέντρο, οδός Αθηνάς. Το να πάω έξω για ποτό με θέα την Ακρόπολη μπορεί να περιμένει… Έχω επιλέξει να επισκεφτώ το Bijoux de Kant Hood, όπου σε λίγα λεπτά θα παρακολουθήσω την παράσταση με τίτλο «Πώς θα ‘ναι ο λυτρωτής μου;», ένα project της ομάδας Elephas tiliensis πάνω στο διήγημα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες “Το σπίτι του Αστέριου”. Έχω έρθει διαβασμένη, το κείμενο του Μπόρχες μ΄έχει ενθουσιάσει.

Ανεβαίνουμε μες το ημίφως τη μεγάλη σκάλα για να φτάσουμε στον τρίτο όροφο του χώρου της Bijoux de Kant. Τι καλύτερο για να σε εισάγει στο πνεύμα του έργου, σκέφτομαι… Οι θεατές παραμερίζουν τις μαύρες κουρτίνες και εισέρχονται στο μικρό σκοτεινό δωμάτιο υπό τον ήχο όπερας, αυτό διαρκεί περίπου δέκα λεπτά. Στη σκηνή καθισμένες με πλάτη στο κοινό δύο γυναικείες αλλόκοτες φιγούρες. Όταν η μουσική σταματά, τα πλάσματα αποκαλύπτουν το πρόσωπό τους σε μας με αργές κινήσεις. Είναι πανομοιότυπα ντυμένες. Φορώντας  ένα δαιδαλώδες φόρεμα που θυμίζει τερατάκι της Pixar, μια μάσκα που αφήνει ελεύθερο το μισό πρόσωπο κι έχοντας ένα τεράστιο κότσο-φωλιά σαν το «μαλλί της γριάς». Απόκοσμες σίγουρα, ίσως και τρομακτικές;

 

13506995_498912886969714_6840979707183498972_n

 

Η παράσταση που διαρκεί λιγότερο από μια ώρα βασίζεται στην εκφορά του λόγου και ελάχιστα στην κίνηση. Τον ρυθμό υπαγορεύει κάποιες στιγμές το πέλμα της μιας πρωταγωνίστριας που χτυπά έχοντας πάνω του δεμένη μια πέτρα.

Το κείμενο είναι αφοπλιστικό.

Γαλήνη. Απομόνωση. Ένα σπίτι μοναδικό σε όλη τη γη.

«Το σπίτι είναι μεγάλο όσο ο κόσμος ή μάλλον είναι ο κόσμος!»

«Όλοι οι χώροι του σπιτιού επαναλαμβάνονται πολλές φορές και κάθε μέρος είναι ένα άλλο μέρος. Όλοι οι χώροι του σπιτιού επαναλαμβάνονται πολλές φορές και κάθε μέρος είναι ένα άλλο μέρος. Όλοι οι χώροι του σπιτιού επαναλαμβάνονται πολλές φορές και κάθε μέρος είναι ένα άλλο μέρος…»

«Δεν μ΄ενδιαφέρει τι μπορεί να μεταδώσει ένας άνθρωπος στους άλλους.»

«Τίποτα δεν μπορεί να μεταδοθεί με την τέχνη της γραφής. Κάποια αδημονία δεν μου επέτρεψε να μάθω να διαβάζω.»

«Δεν υπάρχει ένα παχνί, μία ποτίστρα , μία αυλή, ένα πηγάδι, αλλά δεκατέσσερις! Οι ναοί είναι δεκατέσσερις, τα πάντα είναι δεκατέσσερις φορές.»

«Υπάρχουν δύο πράγματα στον κόσμο που είναι μόνο μία φορά : ο  Ήλιος και ο Αστέριος.»

 

main_image1

Το έργο:

Ο Μπόρχες στο κείμενό του, που έχει τον τίτλο “Το σπίτι του Αστέριου” βάζει ως σημείωση «Η δε Πασιφάη Αστέριον εγέννησε. ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΣ, Βιβλιοθήκη, Γ΄, 1» για να εξηγήσει, ότι βασίζεται στην ιστορία του Μινώταυρου – Αστέριου. Ο Αστέριος ζει από τότε που θυμάται τον εαυτό του στο ίδιο σπίτι, τον Λαβύρινθο. Παντελής απουσία επίπλων, απόλυτη ηρεμία, χωρίς την ανάγκη των διασκεδάσεων που απολαμβάνουν οι κοινοί θνητοί. Εκείνος ανήκει σε ανώτερη γενιά, είναι γιος βασίλισσας και οφείλει να ζει διαφορετικά, μακριά από τον όχλο, τον οποίο αποστρέφεται τόσο ο ίδιος όσο και οι άλλοι. Όταν εμφανίζεται στον κόσμο προκαλεί αναστάτωση, έτσι επιλέγει την γαλήνη του σπιτιού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι φυλακισμένος. Ψευδαισθήσεις…

Χρησιμοποιώντας σαν δικαιολογία πως η μεγάλη του ανυπομονησία τον εμπόδισε να μάθει να διαβάζει, καταφεύγει στην εξεύρεση παιχνιδιών για να μπορεί να διασκεδάζει τον άπειρο ελεύθερο χρόνο του. «Οποιαδήποτε στιγμή μπορώ να παίξω τον κοιμισμένο, κρατώντας τα μάτια μου κλειστά και βαριανασαίνοντας. (Κάπου κάπου κοιμάμαι στ’ αλήθεια∙ κάπου κάπου ανοίγω τα μάτια μου, και το χρώμα της μέρας έχει αλλάξει.)»

Το αγαπημένο του παιχνίδι είναι όμως ο άλλος του εαυτός, τον οποίο έχει επινοήσει για να μπορεί να μοιράζεται μαζί του τις όποιες ευχάριστες στιγμές των παιχνιδιών του: «Απ’ όλα όμως τα παιχνίδια μου, αυτό που μ’ αρέσει πιο πολύ είναι να παίζω τον άλλο Αστέριο. Κάνω πως με επισκέπτεται και πως του δείχνω το σπίτι. Όλο ευγένεια και φιλοφρονήσεις του λέω: Τώρα επιστρέφουμε στην προηγούμενη διασταύρωση ή Τώρα βγαίνουμε σε μια άλλη αυλή ή Καλά το φαντάστηκα πως θα σου άρεσε τα φρεάτιο ή Κοίτα εδώ μια στέρνα που γέμισε άμμο ή Τώρα θα δεις πώς διακλαδώνεται το υπόγειο. Καμιά φορά κάνω λάθος, και τότε γελάμε κι οι δυο με την καρδιά μας.»

Ο Αστέριος υποφέρει. Υποφέρει από τη μονοτονία του χρόνου, αλλά και του χώρου. Όλα είναι ίδια. Η μονοτονία του σπάει κάθε εννιά χρόνια: «Κάθε εννιά χρόνια, έρχονται στο σπίτι εννιά άνθρωποι για να τους λυτρώσω απ’ το κακό. Ακούω τα βήματά τους ή τις φωνές τους στα βάθη των πέτρινων στοών και τρέχω όλο χαρά να τους προϋπαντήσω. Η τελετή διαρκεί λίγα λεπτά. Ο ένας μετά τον άλλο σωριάζονται, χωρίς να λερώσω τα χέρια μου με αίμα.» Εδώ μιλά για την ποινή των Αθηναίων που όρισε ο βασιλιάς Μίνωας, όταν σκότωσαν το γιο του, τον Ανδρόγεω. Κάθε εννιά χρόνια εφτά νέοι Αθηναίοι κι εφτά νέες Αθηναίες στέλνονταν στην Κρήτη και κατασπαράσσονταν από το Μινώταυρο.

Επιζητά την λύτρωσή του από τη μοναδικότητα και τη μοναξιά του. Αν και θεός, όπως ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του, δεν μπορεί να αντέξει τον εγκλεισμό και την απομόνωση. Είναι ένα “τέρας”, που λόγω της φύσης του διαφέρει από τους άλλους ανθρώπους και αυτή του η διαφορετικότητα καθιστά αδύνατο το να επιβιώσει στον έξω κόσμο. Μια φράση που άκουσε του δίνει την μοναδική ελπίδα: «Δεν ξέρω ποιοι είναι, ξέρω όμως πως ένας από δαύτους, την ώρα που ξεψυχούσε, προφήτεψε πως κάποτε θα ‘ρχόταν κι ο δικός μου λυτρωτής. Από τότε, δεν με βαραίνει η μοναξιά, γιατί ξέρω ότι ο λυτρωτής μου ζει και μια μέρα θα προβάλει μέσ’ από τη σκόνη… Είθε να με πάει σε κάποιον χώρο με λιγότερες στοές και λιγότερες πόρτες. Πώς θα ‘ναι ο λυτρωτής μου; αναρωτιέμαι. Θα ‘ναι ταύρος ή άνθρωπος; Θα ‘ναι μήπως ταύρος με ανθρώπινο κεφάλι; Ή θα ‘ναι σαν κι εμένα;»

 

LYTROTHS-img_24991-600x450

 

Η παράσταση:

Δεν είναι εύκολο να παρουσιάσεις ένα τέτοιο κείμενο επί σκηνής. Η μετάφραση ήταν άρτια. Η σκηνοθεσία και η δραματουργική επεξεργασία των Δημήτρη Αγαρτζίδη και Δέσποινας Αναστάσογλου τόνισε την υποτυπώδη δράση, όπου υπήρχε, χωρίς να προδώσει την εσωτερικότητα κι έδωσε τις παύσεις που απαιτούνταν για να ανασάνει το κείμενο.

Οι δύο ηθοποιοί, η Βίκυ Κατσίκα και η Μαρία Μοσχούρη έγιναν ο παγιδευμένος άνθρωπος μέσα σ’ενα λαβύρινθο, όπου ο “Μινώταυρος” είναι η ίδια τους η ψυχή. Ο λόγος τους είχε δύναμη και πειθώ. Υπήρχαν έντονες στιγμές, όμως η εσωτερική εκείνη δόνηση ατόνησε με κάποιες επαναλήψεις κινήσεων και φράσεων.

Τα κοστούμια της Μαγδαληνής Αυγερινού και οι μάσκες της Ιωάννας Πλέσσα ήταν το δυνατό κομμάτι της παράστασης, πρόσθεσαν στο θέαμα και ήταν χάρμα αισθητικής.

———————————————————————————————————————————————–

Η παράσταση “Πώς θα ‘ναι ο λυτρωτής μου; / Borges project”, λόγω μεγάλης προσέλευσης, συνεχίζεται και σήμερα στις 9.15.

H είσοδος είναι ανοιχτή σε όλες και όλους με ελεύθερη συνεισφορά.


~Κρατήσεις θέσεων με μήνυμα στη σελίδα Bijoux de kant hood ή στο τηλέφωνο 6944094787~

 

13516608_498633546997648_227827311555959651_n

 

“Ο πρωινός ήλιος άστραφτε πάνω στο μπρούντζινο σπαθί. Δεν είχε μείνει ούτε σταγόνα αίμα.

«Θα το πιστέψεις, Αριάδνη;» είπε ο Θησέας. «Ο Μινώταυρος δεν αντιστάθηκε σχεδόν καθόλου.»”

Info:

Elephas Tiliensis – “Πώς θα ‘ναι ο λυτρωτής μου;”

Ένα project της ομάδας Elephas Tiliensis πάνω στο διήγημα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες «Το σπίτι του Αστέριου»

Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Δημήτρης Αγαρτζίδης & Δέσποινα Αναστάσογλου
Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης
Επιμέλεια σκηνικού χώρου & κοστουμιών: Μαγδαληνή Αυγερινού
Μάσκες: Ιωάννα Πλέσσα
Ηχητικός σχεδιασμός: Σίλια Τσιούφη
Παίζουν: Βίκυ Κατσίκα & Μαρία Μοσχούρη

https://www.facebook.com/Elephas-tiliensis-178242499036756/?fref=ts

http://bijouxdekant.tumblr.com/hood

https://web.facebook.com/bijouxdekanthood/