Συνεχίζονται και αυτή την βδομάδα οι παραστάσεις του έργου του Τόμας Μπέρνχαρντ «Ο Θεατροποιός» στο θέατρο Πόρτα. Το Φερμουάρτ παρακολούθησε την παράσταση που σκηνοθέτησε ο Ακύλλας Καραζήσης με έναν απολαυστικό Νίκο Χατζόπουλο να κάνει ένα μαραθώνιο λόγου υποδυόμενος τον Μπρουσκόν και συνομίλησε με τους ηθοποιούς Άρη Μπαλή (γιο του Μπρουσκόν), Δήμητρα Βλαγκοπούλου (κόρη του Μπρουσκόν) και Νικήτα Αναστόπουλο (πανδοχέα) για την παράσταση και το έργο του Μπέρνχαρντ.

%ce%b8%ce%b5%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82

Στο έργο του Μπέρνχαρντ «ο Θεατροποιός», ο Μπρουσκόν είναι ένας ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας που επιχειρεί να ανεβάσει το έργο του «Ο Τροχός της Ιστορίας» στο μικρό Αυστριακό χωριό Ούτσμπαχ. Πόσο δύσκολο είναι να πρέπει να μεταδοθεί στο κοινό αυτός ο ακατάσχετος μονόλογος, χωρίς παύσεις και γεμάτος επαναλήψεις;

ΑΡΗΣ ΜΠΑΛΗΣ: Ο ακατάσχετος μονόλογος του Μπρουσκόν με την επαναληπτικότητά του αποτελεί ενδιαφέρουσα πρόκληση τόσο για τον ηθοποιό που θα τον ερμηνεύσει, όσο και για τους υπόλοιπους ηθοποιούς που καλούνται να τον ακούν, σχεδόν σιωπώντας διαρκώς. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ο τρόπος που ο Μπέρνχαρντ μέσα από τη γραφή του δίνει ένα βασικό χαρακτηριστικό στον πρωταγωνιστή του, το οποίο ταυτίζει την ύπαρξή του με την ομιλία. Το «ομιλώ άρα υπάρχω» κατά μία έννοια είναι ο οδηγός του Μπρουσκόν, ο ψυχικός του πυρήνας και το σημείο εκκίνησής του.

%ce%b4%ce%ae%ce%bc%ce%b7%cf%84%cf%81%ce%b1-%ce%b2%ce%bb%ce%b1%ce%b3%ce%ba%ce%bf%cf%80%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%bf%cf%85-1

Στο έργο εμπλέκονται μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Χίτλερ, η Μαντάμ Κιουρί, ο Στάλιν, ο Ναπολέοντας. Ποια είναι η σύνδεση του Μπρουσκόν με αυτά τα πρόσωπα;

ΔΗΜΗΤΡΑ ΒΛΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ: Στον «Τροχό της Ιστορίας» που συγγραφέας του είναι ο ίδιος ο Μπρουσκόν όλα τα πρόσωπα που εμφανίζονται είναι μεγάλες προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής,της τέχνης,της επιστήμης και της φιλοσοφίας. Πρόπωπα που με το έργο τους σημάδεψαν την ανθρώπινη ιστορία. Και ως ένα τέτοιο πρόσωπο μεγάλου βεληνεκούς φιλοδοξεί να μείνει στην ιστορία του Θεάτρου και ο Μπρούσκον. Nα πάρει και αυτός έτσι μια θέση στον τροχό της ιστορίας. Εν τέλει ταυτίζεται και συγχέει πραγματικά την ύπαρξη του με τον Ναπολέοντα, τον Σοπενάουερ, τον Σαίξπηρ ή τον Βολταίρο εξαιτίας της μεγαλομανίας του. «Ο Μπρουσκόν είναι ο Σοπενάουερ. Ο Σοπενάουερ είναι ο Μπρουσκόν. Η ιδέα της μετεμψύχωσης. Πνευματική ομοφυλοφιλία θα έλεγα».

 Ο Τόμας Μπέρνχαρντ επιλέγει χαρακτήρες απόλυτους στα έργα του. Σε αντιδιαστολή με τον Μπρουσκόν, τι ρόλο παίζει ο γιος του και η κόρη του στην ιστορία, ποιες ελευθερίες τους αφήνει;

ΔΗΜΗΤΡΑ ΒΛΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ: Οι απόλυτοι χαρακτήρες που επιλέγει ο Μπέρνχαρντ ολοκληρώνονται μέσα από τα πρόσωπα στα οποία βλέπουμε τον αντίκτυπό τους. Ο γιος και η κόρη στον Θεατροποιό είναι οι δύο βασικοί αποδέκτες των απόλυτων και ακραίων συμπεριφορών του Μπρουσκόν. Δεν τους αφήνει καμία ελευθερία. Έχει καταπατήσει κάθε μορφή ελεύθερης έκφρασης ευνουχίζοντας και τους δύο. Δεν μιλούν σχεδόν. Δεν καταλαβαίνουν. Δεν έχουν άποψη. Δεν αντιδρούν. Δεν διαμαρτύρονται. Σίγουρα αισθάνονται αλλά υπομένουν αυτή τη βία με μόνη τους ευχαρίστηση να την πυροδοτούν ξανά και ξανά ξέροντας πόσο αυτό βασανίζει τον πατέρα τους. Πρόσωπα βουβά αλλά καταλυτικά ενεργά μέσα στο σαθρό αυτό οικογενειακό περιβάλλον.

nikitas

Ο Μπέρνχαρντ έγραφε κυρίως για τους ηθοποιούς. Πόσο η θεματολογία του «Θεατροποιού» και τα μοτίβα που είναι επαναλαμβανόμενα στα έργα του αγγίζουν τον θεατή;

ΝΙΚΗΤΑΣ ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ: Μέσα από τη θεματολογία του «Θεατροποιού» ο Τόμας Μπέρνχαρντ ουσιαστικά μυεί το θεατή στον κόσμο του θεάτρου. Στους μακροσκελείς κι εμμονικούς μονολόγους του, ο Θεατροποιός Μπρουσκόν εξυμνεί το θέατρο και τη σημασία του για τους ηθοποιούς, τους δημιουργούς αλλά και για τους θεατές, ενώ ταυτόχρονα το απομυθοποιεί και ξεγυμνώνει μπροστά στα μάτια του θεατή τη διαδικασία της δημιουργίας, την αλαζονεία και τις εμμονές των ανθρώπων που ασχολούνται με αυτό. Φέρνει το θεατή στο ρόλο ενός παρατηρητή όχι κάτω αλλά πίσω από τη σκηνή, δίνοντας του να καταλάβει τι πραγματικά είναι το θέατρο.

Παράλληλα, έχοντας ως αφετηρία το θέατρο ο Μπέρνχαρντ, μέσω του Μπρουσκόν, ασκεί έντονη κριτική στην κοινωνία και την πολιτική κατάσταση, θέματα από τα οποία το θέατρο διαχρονικά αντλεί έμπνευση και με τα οποία είναι έντονα συνδεδεμένο. Η ίδια κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην οποία ζουν και δραστηριοποιούνται οι θεατές, είναι αυτή μέσα στην οποία το θέατρο εξελίσσεται και οι παραστάσεις του δημιουργούνται κι ανεβαίνουν. Έτσι ανοίγει ερωτήματα και θέματα φιλοσοφικής αναζήτησης για όλους μας και τον καθένα ξεχωριστά.

Όταν έγραφε ο Μπέρνχαρντ, έδινε το υλικό στον ηθοποιό και τον άφηνε ελεύθερο να ανακαλύψει μόνος του τον ρόλο επί σκηνής. Ποια σκηνοθετική γραμμή ακολούθησε ο Ακύλλας Καραζήσης για την παράσταση;

ΝΙΚΗΤΑΣ ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ: Δεν ήταν και πολύ διαφορετική η διαδικασία του Μπέρνχαρντ με αυτή που ακολούθησε ο Ακύλλας Καραζήσης.

Αφού μας βοήθησε να βρούμε για το τι θέλουμε να μιλήσουμε αλλά και την αλήθεια κάθε χαρακτήρα ξεχωριστά, μας έδωσε την ελευθερία να δοκιμάσουμε να τους ζωντανέψουμε επί σκηνής. Στο τέλος, βοηθώντας μας να κρατήσουμε εκείνα τα στοιχεία τα οποία μας ήταν πραγματικά χρήσιμα, δημιούργησε ένα σύνολο το οποίο λειτουργεί αρμονικά και υπηρετεί το έργο.

Είναι τελικά ο Μπέρνχαρντ μισάνθρωπος ή απλά ένας άνθρωπος με εμμονές;

ΑΡΗΣ ΜΠΑΛΗΣ: Πολλά έχουν ειπωθεί και καταγραφεί για την παράξενη συμπεριφορά του Μπέρνχαρντ και τον μισανθρωπισμό του ή τον εμμονικό του χαρακτήρα. Αυτά όμως είναι στη σφαίρα μιας ιδιωτικότητας μη ελέγξιμης ως προς την αλήθεια τους. Το σίγουρο είναι ότι στα έργα του, μέσα από τα οποία ερχόμαστε σε επαφή με τον Μπέρνχαρντ, διακρίνει κανείς μαζί με την κατακρεούργηση των πάντων και μια υπέρμετρη έγνοια, ανησυχία και αγάπη για την ανθρώπινη ύπαρξη και την ιστορία που συνθέτει η ανθρωπότητα. Αυτές οι δύο αντίθετες τάσεις συνυπάρχουν στον Μπέρνχαρντ.

Ποιο είναι το κέρδος του ηθοποιού, όταν καταπιάνεται με ένα έργο σαν το «Θεατροποιό», τι αποκομίσατε σαν εμπειρία;

ΔΗΜΗΤΡΑ ΒΛΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ: Το κέρδος σίγουρα είναι η επαφή του με το έργο του Thomas Bernhard, τη γλώσσα και τις ιδέες του για τον κόσμο και τον άνθρωπο. Συγκεκριμένα στον Θεατροποιό και για τον κόσμο του Θεάτρου και την τέχνη. Το σύμπαν που δημιουργεί είναι παράφορο και φοβερά γοητευτικό. Για μένα η εμπειρία αυτή έγινε ακόμα πιο συναρπαστική γιατί δούλεψα με ανθρώπους που εκτιμώ πολύ και αγαπάω.Και που φυσικά γουστάρουν Bernhard!