Ο ηθοποιός Τάκης Σπυριδάκης δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Για όσους όμως δεν είχαν την ευκαιρία να τον δουν ως Σταύρο στον «Άγριο Σπόρο» δίνεται η δυνατότητα λόγω παράτασης να παρακολουθήσουν την παράσταση έως 9 Απριλίου στο θέατρο Επί Κολωνώ. Η έξοχη παράσταση της Ομάδας Νάμα σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη και σκηνικά – κοστούμια του Γιώργου Χατζηνικολάου διανύει τον δεύτερο χρόνο επιτυχίας της. Το σπουδαίο θεατρικό έργο του συγγραφέα Γιάννη Τσίρου είναι ανοιχτό σε ποικίλους προβληματισμούς. Ο Τάκης Σπυριδάκης θριαμβεύει επί σκηνής. Και αφού χαμηλώσουν τα φώτα της αυλαίας, μας καλοδέχεται στο ημίφως ενός Νεοσμυρνιώτικου μπαρ για να γνωρίσουμε από κοντά τον «Άγριο Σπόρο».

“Χιλιάδες προσπαθήσανε – να τόνε ξεριζώσουν… Μα σα τόνε ξερίζωναν – σκορπίζαν χίλιοι σπόροι…”

Ο Σταύρος είναι ο σπόρος που φυτρώνει εκεί, που δεν τον σπέρνουνε;

Και εκεί που τον σπέρνουνε. Πιάνει παντού, έτσι λέει ο ίδιος τουλάχιστον. Είναι ο σπόρος που φυτρώνει εκεί που δεν τον σπέρνεις, γιατί δεν το βάζει κάτω. Είναι ο Έλληνας που έχει επιβιώσει κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και, αν το γενικεύσουμε, οι Έλληνες σε σύγκριση με άλλους λαούς που εξαφανίστηκαν, είναι ακόμα εδώ, καλώς ή κακώς. Επειδή από τη φύση μου είμαι ένας άνθρωπος αισιόδοξος, πιστεύω, ότι ο Έλληνας δε θα εξαφανιστεί, παρ’ όλο που έχουμε μια παγκόσμια συγκυρία, η οποία λέει άλλα.

Πώς θα χαρακτήριζες εσύ τον Σταύρο;

Θα έλεγα πως είναι ένας άνθρωπος, που προσπαθεί να επιβιώσει με ένα τρόπο, όχι σύννομο, αλλά όχι και παραβατικό. Ο αγώνας που κάνει αφορά την επιβίωσή του και όχι τον πλουτισμό, όπως κάνουν άλλοι. Ο Σταύρος λειτουργεί μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, όπου η ανομία είναι κανόνας. Εννιά χρόνια έχει την καντίνα. Ποιος του το επέτρεψε; Ο ίδιος βρίσκεται υπό την ομηρία μιας συγκεκριμένης κατάστασης, που έχει αποδεχθεί και τον εξυπηρετεί ως έναν βαθμό.

Σίγουρα υπάρχει προσωπική ευθύνη και στον κάθε πολίτη και στον Σταύρο για το πώς πρέπει να λειτουργούμε μέσα στα όρια του νόμου. Όμως στο έργο Άγριος Σπόρος σημαντικό ρόλο παίζουν και τα πρόσωπα που δεν εμφανίζονται, όπως ο δήμαρχος  και οι εκπρόσωποι του νόμου. Όλοι αυτοί, με αφορμή την εξαφάνιση του Γερμανού τουρίστα, καλούνται να παίξουν ένα ρόλο που μέχρι τώρα δεν είχαν αναλάβει, γιατί βολεύονταν και οι ίδιοι με ψήφους που πιθανόν έπαιρναν ή με τα γουρούνια του Σταύρου που έτρωγαν δωρεάν.

Δεν ξέρω, αν ο κάθε Σταύρος μπορεί να προχωρήσει με τέτοιου είδους νοοτροπίες, αλλά ας μην ξεχνάμε, ότι δεν είναι αποκομμένος, είναι  γέννημα – θρέμμα μιας συνολικής στρεβλής κατάστασης στην Ελλάδα. Επομένως, όταν ερμηνεύω τον Σταύρο, είμαι φιλικά προσκείμενος σε αυτόν και αναγνωρίζω το ανθρώπινο κομμάτι του, και σαν πατέρα και σαν άνθρωπο. Είναι άδικο να του χρεώνουν πράγματα που δεν έχει κάνει, μόνο και μόνο, επειδή είναι αυτός ο χαρακτήρας.

Μέσα στο έργο ακούμε : «Αρκεί μια ρετσινιά για ν’ αλλάξουν όλα».

Είναι φασιστικό πράγμα η ρετσινιά. Ο Γκαίμπελς έλεγε: «Πες, πες ψέματα, θα το πιστέψουν και μετά δεν γυρίζεις πίσω». Το ίδιο κάνουν τα σημερινά κανάλια της τηλεόρασης. Αν θέλουμε να κάνουμε ένα βιογραφικό του Σταύρου, θα δούμε ότι είναι ένας άνθρωπος οξύς. Δεν είναι αγράμματος, έχει ταξιδέψει, έχει γυρίσει όλα τα σκυλάδικα. Έχει όμως κι έναν τσαμπουκά και η κλειστή κοινωνία, που ζει, δεν αποδέχεται πρωταγωνιστές. Επειδή δεν είναι αρεστός στους πολλούς, του φορτώνουν την κατηγορία.

Αν σου κολλήσουν τη ρετσινιά, είσαι χαμένος από χέρι;

Πιστεύω πως όλα τα πράγματα επιδέχονται αλλαγή. Μπορεί οι αλλαγές σαν συλλογική συμπεριφορά να γίνονται αργά σε μια κοινωνία, αλλά γίνονται. Όσον αφορά αυτά που χρεώνουν τους Έλληνες, έχω να πω, ότι ο κόσμος έχει μάθει να θέτει ψευδή ερωτήματα και να δίνει αληθοφανείς απαντήσεις. Έχω ζήσει στην Ευρώπη, οι νοοτροπίες και οι συμπεριφορές εκεί είναι χειρότερες.

Δεν αρνούμαι φυσικά, ότι υπήρξε μια γενιά, η δική μου γενιά, που μεγάλωσε τα παιδιά της με το χειρότερο τρόπο, τα κακόμαθε, κι έχω την αίσθηση ότι ακόμα συνεχίζεται αυτό, μέσα από μια περίοδο δήθεν ευμάρειας και με έναν άκρατο καταναλωτισμό. Κάποιοι στρώσανε ένα χαλί και είναι πολύ εύκολο να το περπατήσεις αυτό το χαλί. Η τηλεόραση τρέφει με ανοησίες τον κόσμο και ο κόσμος τρέφεται από τις ανοησίες της. Είναι διττό το πρόβλημα. Σίγουρα είναι λάθος να πιστεύουμε σαν λαός, ότι θα πάμε μπροστά, αν συνεχίσουμε να λειτουργούμε με τον τρόπο που μάθαμε να επιβιώνουμε τόσα χρόνια.

Θα ήθελα να μου σχολιάσεις κάποιες φράσεις από την παράσταση “Άγριος Σπόρος”:

Ακούμε τον αστυνομικό να λέει στην κόρη του Σταύρου: «Είναι σκληροί οι άντρες εδώ στην επαρχία». Φταίει η κλειστή κοινωνία, τα ήθη και τα έθιμα; Φταίει το άγριο τοπίο που τους κάνει να έχουν πιο αναπτυγμένα τα ένστικτα;

Αυτό το λέει ο Τάκης (αστυνομικός) σε ένα κορίτσι που τον έχει απορρίψει ως άνδρα. Είναι γεγονός, ότι στις κλειστές κοινωνίες της επαρχίας τα γεφύρια και τα ποτάμια ξέρουν πράγματα που δεν τα γνωρίζει κανείς! Στις κοινωνίες αυτές, λόγω της έλλειψης του γυναικείου φύλου πολλές φορές και της έλλειψης του ερωτισμού, οι άνθρωποι σκληραίνουν. Ο ερωτισμός εξανθρωπίζει, λειαίνει τα πράγματα.

Οι πιο αμετακίνητες κοινωνίες ήταν οι αγροτικές κοινωνίες, που παλεύουν μια ζωή με τη γη και τα καιρικά φαινόμενα. Εκεί μέσα δεν διεισδύουν εύκολα προοδευτικές ιδέες. Έχω μεγαλώσει σε ένα χωριό της Αίγινας και έχω άποψη τι σημαίνει κλειστή κοινωνία. Μια κλωστή χωρίζει την τραγωδία από την κωμωδία!

«Πώς μπορούν με τέτοιο φως να κάνουν τέτοιες σκέψεις;» Είναι η ομορφιά και το φως της Ελλάδας που ενοχλεί τους ξένους, ενώ ταυτόχρονα έχουμε γίνει το δέλεαρ για να μας αποκτήσουν;

Οι καιρικές συνθήκες διαμορφώνουν χαρακτήρες. Στην Ελλάδα έχουμε διαμορφώσει μια άλλου είδους φιλοσοφία. Ακόμα και στην περίοδο κρίσης που βρισκόμαστε, είμαστε σε καλύτερη θέση. Αυτό το διάστημα επισκέπτομαι συχνά το Βέλγιο για επαγγελματικούς λόγους. Την πέμπτη μέρα θέλω να φύγω. Ο ήλιος στο Βέλγιο έχει υπογράψει συμβόλαιο, ότι δεν βγαίνει.

Θεωρώ αυτές τις κοινωνίες, κοινωνίες της κτηνωδίας. Δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε, άλλα είναι τα δικά μας ζητήματα. Το παιχνίδι έχει στηθεί χρόνια τώρα… Το βλέπαμε να έρχεται, αλλά δεν κάναμε τίποτα για να το αποτρέψουμε. Γι’ αυτό καταλήξαμε να έχουμε μια κοινωνία του καναπέ.

«Αυτό το βλέμμα τους είναι που δεν άντεξα, γι’ αυτό φώναξα… Σα να κοίταγαν κάτι… δεν ξέρω τι…».Τι μπορεί να κάνει ένα βλέμμα – κατηγορώ σε έναν άνθρωπο που αισθάνεται οργή για κάτι, που άδικα του προσάπτουν;

Οι ξένοι που έρχονται, αντιμετωπίζουν τον Σταύρο, με τον γνωστό αγγλοσαξωνικό τρόπο της πρώην αποικιοκρατίας, ως άνθρωπο Ε΄κατηγορίας. Τον παρακολουθούν με τα κιάλια, τον σχολιάζουν στα γερμανικά, γιατί δεν είναι καθαρός και σφάζει τα γουρούνια με τον παραδοσιακό τρόπο. Δεν του αποδίδουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά, τον βλέπουν σαν ένα κατώτερο είδος. Αιωρείται η υπόνοια, ότι έχει κάνει ένα έγκλημα. Αν ο  Άγριος Σπόρος ήταν κινηματογραφική ταινία, θα βλέπαμε τις μπουλντόζες να ξηλώνουν την καντίνα του.

Είναι απόλυτα λογικό και ανθρώπινο να εξεγείρεται ενάντια σε όλους αυτούς. Το έργο και η σκηνοθεσία έχει παίξει έξυπνα με την πιθανότητα, ότι εν δυνάμει όλοι είχαν λόγους να σκοτώσουν τον γερμανό τουρίστα. Όμως ο Σταύρος που υποδύομαι, σαν γραμμή ρόλου, δεν έχει διαπράξει κανένα έγκλημα και γι’ αυτό συμπεριφέρεται με τέτοια οργή. Την υποτίμηση δεν την αντέχει κανένας άνθρωπος οποιασδήποτε πνευματικής κατάστασης.

«Αυτά που προσέχουμε, χάνουμε», λέει η Χαρούλα στον πατέρα της. Συνήθως το ανάποδο δεν συμβαίνει;

Πολλές φορές μπορεί να πνίξεις τον άλλο από υπερβολική αγάπη. Σε θεωρώ πολύτιμο για την ζωή μου, αλλά δεν σημαίνει, ότι το ίδιο αισθάνεσαι κι εσύ. Υπάρχουν περιπτώσεις στη ζωή μας που χάνουμε πράγματα χωρίς να φταίμε ή χωρίς να περνάει από το χέρι μας να κάνουμε κάτι για να τα κρατήσουμε.

Τελικά, «ποιο είδος είναι άραγε πιο άθλιο; Αυτό που δίνει τις εντολές ή αυτό που τις υπακούει;»

Δεν υπάρχει απάντηση. Την ώρα που εκστομίζω αυτή τη φράση, ο αστυνομικός μου ανακοινώνει, ότι θα μου γκρεμίσουν την καντίνα και όλα θα πάνε στη χωματερή. Έπρεπε να έρθουν οι Γερμανοί για να το κάνουν! Σε εκείνη τη φάση ο Σταύρος και ο Τάκης (αστυνομικός) υποχρεώνονται να συμπεριφερθούν διαφορετικά απ’ ότι είχαν συνηθίσει όλα αυτά τα χρόνια. Υπάρχει όμως μια δικαίωση του Σταύρου για να το πει, σημαίνει ότι το ερώτημα τον έχει απασχολήσει, αλλά δεν έχει βρει απάντηση. Ο Σταύρος αισθάνεται θύμα μιας κτηνωδίας. Όλες οι καταστάσεις του έργου συγκεντρώνονται σε αυτή την φράση και εκτοξεύονται.

   Ντίμη Θεοδωράκη

Παρατείνονται οι παραστάσεις μέχρι 9 Απριλίου για τον βραβευμένο «Άγριο Σπόρο» του Γιάννη Τσίρου, από την Ομάδα Νάμα στην Κεντρική Σκηνή του Επί Κολωνώ.

Από 1/2/2017 η παράσταση θα παίζεται κάθε Τετάρτη στις 7:30 μ.μ., Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 9:15 μ.μ., Σάββατο και Κυριακή στις 6:00 μ.μ.).

ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ | ΑΓΡΙΟΣ ΣΠΟΡΟΣ | ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΤΗ | ΓΙΑ 2Η ΧΡΟΝΙΑ

Ευχαριστούμε θερμά το cafe-bar ΑΡΩΜΑ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ & το cafe CLASSIQUE.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ : ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ