Ογδόντα χρόνια μετά το θάνατο του Μεγάλου Στρατηλάτη Δάμα, το βασίλειο της Αισωπείας ζει ειρηνικά, αρνούμενο να εμπλακεί σε διενέξεις με τα γειτονικά του κράτη. Στους κοσμοπολίτικους δρόμους της πρωτεύουσας Δαμασινής και σε πείσμα της κακής του τύχης, ο πολυμήχανος νεαρός Παγκράτης προσπαθεί να επιβιώσει, αξιοποιώντας το μεγάλο του ταλέντο στην κατασκευή μηχανών που λειτουργούν με ατμό και τη γοητευτική του προσωπικότητα. Η δύσκολη αλλά στρωμένη του ζωή θα ανατραπεί, όταν φτάσει στην πόλη ο πρίγκιπας Τουνταλίγια και η μάγισσα σκλάβα του, που λέγεται Ζήλεια. Τι θέλουν οι ξένοι από τον Παγκράτη; Τι ρόλο παίζει η Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Ομφάλης; Και πώς σε όλο αυτό ανακατεύονται θεοί και δαίμονες;

Σε κάθε βιβλιοθήκη θα βρίσκομαι. Σε κάθε μέρος ανάγνωσης, σε κάθε σκαλισμένη πέτρα πάνω. Σε κάθε πήλινη πινακίδα με ύμνους, θα υπάρχει η ιστορία μου γραμμένη, ο σκοπός μου. Όταν μια βιβλιοθήκη θα καταστρέφεται, θα θρηνώ. Όταν μια σκαλισμένη πέτρα θα γκρεμίζεται, θα μανιάζω. Όταν μια πήλινη πινακίδα θα ξαναζυμώνεται, θα εξοργίζομαι”.

 

Δεν χρειάζεται να ανοίξεις το βιβλίο της Ευθυμίας Δεσποτάκη για να καταλάβεις ότι οι σελίδες του κρύβουν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορία. Το προσεγμένο εξώφυλλο τραβάει το βλέμμα και υπόσχεται μια αξέχαστη περιπέτεια.

Η υπόσχεση δεν αργεί να γίνει πραγματικότητα ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου. Μεταφερόμαστε στην Δαμασινή Ιασώ, την πόλη που έχτισε ο Μέγας Στρατηλάτης Δάμας. Η πόλη βρίσκεται στο δέλτα ενός ποταμού, σε μια εύφορη περιοχή που περικλείεται απο ερήμους. Στην πόλη αυτή κατοικούν και συνυπάρχουν άνθρωποι με καταγωγή από όλο τον γνωστό κόσμο, όπως ο Παγκράτης, Απελλάτης εκ Δαμασινής, ο πρωταγωνιστής της ιστορίας. Η Δαμασινή είναι μια πλούσια πόλη με τεράστια εμπορική και πνευματική δραστηριότητα. Η τελευταία λέξη της μόδας που συναντώνται και οι δύο ονομάζεται “αυτόματο”, δηλαδή μία μηχανική κατασκευή που κινείται με τη δύναμη του ατμού.

Εάν όλο αυτό σας θυμίζει κάτι, είναι επειδή η Ε.Δεσποτάκη έχει βασίσει τον κόσμο της Πικρής Στροφής στην Ελληνιστική εποχή και την Δαμασινή στην Αλεξάνδρεια. Πρόκειται για μία επιλογή που την δικαιώνει πλήρως: η εποχή είναι συναρπαστική, είναι λιγότερο γνωστή από άλλες ιστορικές περιόδους και έχει εξερευνηθεί ελάχιστα από τους λογοτέχνες. Ο τρόπος που παρουσιάζεται στις σελίδες του βιβλίου είναι ολοζώντανος. Η πόλη, οι άνθρωποι, οι γεύσεις, οι πεποιθήσεις και οι δεισιδαιμονίες – όλες οι πτυχές του υλικού και άυλου πολιτισμού ξεδιπλώνονται στις σελίδες. Κάθε περιγραφή κρύβει μέσα της ατέλειωτες ώρες μελέτης ιστορικών συγγραμάτων και αποδεικνύει πως η ιστορική ακρίβεια μπορεί να είναι το ίδιο συναρπαστική με τη μυθοπλασία. Όταν μάλιστα ισορροπούνται με τόση μαεστρία όπως στα “Πνεύματα” το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος τόσο πλούσιος όσο λίγοι στην λογοτεχνία της φαντασίας.

Ένας τέτοιος κόσμος δε θα μπορούσε παρά να έχει και έναν ανάλογο πρωταγωνιστή. Ο Παγκράτης είναι από τους πιο μεστούς χαρακτήρες που έχουμε γνωρίσει. Μεγάλωσε σε ιδιαίτερες συνθήκες, με αποτέλεσμα να γίνει ικανός τόσο στο σώμα όσο και στο πνεύμα. Η οξυδέρκεια και η ευστροφία που συναγωνίζονται, ενίοτε, τους ίδιους τους Θεούς. Αυτό όμως που και τον ξεχωρίζει από πολλούς άλλους έξυπνους πρωταγωνιστές της φανταστικής λογοτεχνίας είναι ο πλούσιος συναισθηματικός του κόσμος. Σελίδα τη σελίδα ο Παγκράτης ολοκληρώνεται ως άνθρωπος μέσα από τον θυμό, την τρυφερότητα, την περιέργεια, το πάθος τον φόβο –  όλα δένουν με την θέληση ενός άνδρα που αποφασίζει να χαράξει τη δική του πορεία όσο επικίνδυνη ή επώδυνη και εάν είναι αυτή.

Το πιο δυνατό σημείο του βιβλίου είναι αναμφίβολα η γραφή του. Η ιστορία ρέει σαν νερό, αβίαστα. Ο αναγνώστης ίσως βρει κουραστική στην αρχή την σωρεία των ονομάτων στις πρώτες σελίδες αλλά η ζωντάνια των περιγραφών τον αποζημιώνει και με το παραπάνω. Η χρήση της γλώσσας είναι υποδειγματική: πλούσιο λεξιλόγιο, προσεγμένο τόσο στην χαλαρή καθομιλουμένη των πρωταγωνιστών όσο και στην πιο στέρεη αφήγηση. Πολλά αντικείμενα που περιγράφονται τα έχουμε δει στα μουσεία και τα βιβλία ιστορίας ως αρχαιολογικούς ορισμούς, είναι ενταγμένα όμως με τέτοιο τρόπο στο κείμενο που καθίστανται και αυτά ως χρηστικά αντικείμενα της Δαμασινής ζωής.

Εάν πρέπει να βρούμε υποχρεωτικά κάποιο αρνητικό στα “Πνεύματα”, αυτό είναι σίγουρα η συντομία του. Ο κόσμος της Πικρής Στροφής έχει πολλά ακόμη να δώσει, και μερικές παραπάνω πληροφορίες για τον Παγκράτη αλλά και τους υπόλοιπους ήρωες της ιστορίας θα ήταν καλοδεχούμενες. Δεν παύει όμως να είναι μία ολοκληρωμένη, απολαυστική ιστορία σε ένα είδος το οποίο σπανίζει στην Ελληνική λογοτεχνική σκηνή.

 

 

Η Ε.Δεσποτάκη ανήκει στην συγγραφική ομάδα της Άρπης. Σκοπός της Άρπης είναι να δημιουργήσει ένα νέο ρεύμα στην Ελληνική λογοτεχνία φαντασίας, το οποίο βασίζεται στην Ελληνική παράδοση και μυθιστορία και όχι στα Ευρωπαϊκά μεσαιωνικά πρότυπα που κυριαρχούν στο είδος στο εξωτερικό. Τα “Πνεύματα” είναι από τα πρώτα βιβλία της ομάδας που κυκλοφόρησαν και ήδη θέτει τον πήχυ πολύ ψηλά, κάνοντας μας να ανυπομονούμε για τα επόμενα έργα τους.

 

Περισσότερα για την Ευθυμία Δεσποτάκη εδώ:

http://wiki.redworlds.gr/tiki-index.php?page=%CE%95%CF%85%CE%B8%CF%85%CE%BC%CE%AF%CE%B1+%CE%94%CE%B5%CF%83%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%B7

Και για την Άρπη εδώ: 

http://arpiwriters.gr/

 

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Mamaya.