Σαν σήμερα, 10 Φεβρουαρίου, το 1898 γεννήθηκε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ (Eugen Berthold Friedrich Brecht), Γερμανός δραματουργός, σκηνοθέτης και ποιητής του 20ού αιώνα. Θεωρείται ο πατέρας του “επικού θεάτρου” (Episches Theater) στη Γερμανία.

Τα έργα του χαρακτηρίζονταν αρχικά από πνεύμα καταδίκης του πολέμου και του μιλιταρισμού, ενώ στη συνέχεια παρατηρείται μια αποφασιστική στροφή στη σκέψη και τη ζωή του, που εμπνέεται από τη μαρξιστική φιλοσοφία. Σημαντική ώθηση στη σχέση του με την εργατική τάξη και το κίνημά της έδωσε η μαζική εξαθλίωση που προκάλεσε η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η νέα ορμητική ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στη Γερμανία.

Ο Μπρεχτ άρχισε την καριέρα του ως δραματουργός με μια σειρά πειραματισμούς, επηρεασμένος από τις εξπρεσιονιστικές τεχνικές, όπως στο έργο του “Βάαλ” (Baal, 1918). Με το αντιπολεμικό έργο του “Ταμπούρλα μες τη Νύχτα” (1922) κερδίζει το Βραβείο Κλάιστ (Kleist Prize). Ήταν θαυμαστής του Φρανκ Βέντεκιντ (Frank Wedekind, 1864 – 1918) κι επηρεάστηκε σημαντικά από το κινεζικό και το ρωσικό θέατρο. Το “διδακτικό” και “ανθρωπιστικό” θέατρο που για χρόνια υπηρέτησε ο Μπρεχτ απηχεί τη μαρξιστική ιδεολογία του. Ήταν τότε που έγραψε και το λιμπρέτο της όπερας (με μουσική του Κουρτ Βάιλ) ” Η ‘Ανοδος και η Πτώση της πόλης Μαχάγκονυ” (1930).

Αξιοσημείωτα έργα
  • Η όπερα της πεντάρας
  • Μάνα Κουράγιο και τα Παιδιά της
  • Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν
  • Η ζωή του Γαλιλαίου
  • Ο κύκλος με την κιμωλία
  • Η αποτρεπτή άνοδος του Αρτούρο Ούι

 

 

Ο Μάριος Πλωρίτης έγραψε μια θεατρική – ιστορική παραβολή με τίτλο “Μπρεχτ και Χίτλερ”, η  οποία κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ το 1984.

Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου:

«Θα μπορούσε να θεωρηθεί «αυτονόητη» μια θεατρική αντιπαράθεση του Μπρεχτ και του Χίτλερ – αφού ο πρώτος στάθηκε ο σημαντικότερος ανανεωτής του νεότατου θεάτρου και ο δεύτερος ο μεγαλύτερος καμποτίνος της σύγχρονης Ιστορίας. Ο ένας μετάπλαθε σε επικό θέατρο την ανθρώπινη εμπειρία κι ο άλλος σκέπαζε με φανφαρόνικο «θέατρο» τη διαστροφή και την καταστροφή του ανθρώπου…

Πολλές άλλες συγκυρίες «δικαιώνουν» αυτή την αντιπαράθεση: σχεδόν συνομίληκοι, σχεδόν συντοπίτες, στρατεύτηκαν κι οι δυο στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο… βρέθηκαν κι οι δυο στο Μόναχο, όταν ο Χίτλερ επιχείρησε το πραξικόπημα του 1923… κι από κει κι έπειτα οι πορείες τους στάθηκαν παράλληλες και εντελώς αντιθετικές φυσικά: ο Μπρεχτ άρχισε να καταγέλλει τη νατσιστική θεομηνία απ’ τις πρώτες ριπές της και δεν έπαψε να τη στηλιτεύει ως το φρικιαστικό για την ανθρωπότητα τέλος της…

Στο σύνολό της η σύνθεση αυτή επιχειρεί να καταδείξει τους πολιτικοκοινωνικούς μηχανισμούς που έδωσαν στον Χίτλερ (και δίνουν σε κάθε Χίτλερ) τη δυνατότητα να επιβάλει την αποτρόπαιη τυραννία του και να οδηγήσει την ανθρωπότητα στην πιο απαίσια αλληλοσφαγή. Επιπλέον προσπαθεί να είναι θέατρο ψυχαγωγικό – που ο ίδιος ο Μπρεχτ το θεωρούσε «την ευγενικότερη λειτουργία του θεάτρου». Και μάλιστα σατιρικά ψυχαγωγικό.

«Ένα θέατρο που απαγορεύει το γέλιο – λέει ο Μπρεχτ στην «Αγορά του Χαλκού» – είναι θέατρο για γέλια». Η Ιστορία γίνεται πιο κατανοητή μέσα απ΄τη θεατρική σάτιρα… η τυραννία και ο πόλεμος γίνονται ακόμα πιο αποκρουστικοί μέσ’ απ΄ το θεατρικό σαρκασμό.

Στις «Παρατηρήσεις για τον Αρτούρο Ούι» ο Μπρεχτ είχε καίρια πει: «Πρέπει να συντριβούν οι μεγάλοι πολιτικοί εγκληματίες και να συντριβούν κάτω απ’ τη γελοιοποίηση. Γιατί, στην πραγματικότητα, δεν είναι μ ε γ ά λ ο ι εγκληματίες, αλλά μόνο δ ρ ά σ τ ε ς μεγάλων πολιτικών ε γ κ λ η μ ά τ ω ν, πράγμα που δεν είναι διόλου το ίδιο»…

Η καταγγελία είναι ακόμα πιο επιτακτική στην εποχή μας – την τόσο πλούσια σε πολιτικά εγκλήματα και τόσο έτοιμη να προχωρήσει στο μεγαλύτερο απ’ όλα: τον οικουμενικό όλεθρο…»

ΜΑΡΙΟΣ ΠΛΩΡΙΤΗΣ  – Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ

Αξίζει να διαβάσετε αυτή την σύνθεση – απόδοση του Μάριου Πλωρίτη πάνω σε κείμενα του Μπρεχτ και του Χίτλερ.

Μέσα από τα γνήσια κείμενα των δύο ανδρών, ο αναγνώστης μπορεί να κρίνει τον “Δίκαιο” και τον “Άδικο Λόγο”.