Παρουσίαση-Συνέντευξη από την: Βίκη Κουτρή

Μία πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση του νέου βιβλίου της συγγραφέως Μαρίας Τζιρίτα, «Η καρδιά του βράχου» των εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ, έλαβε χώρα το προηγούμενο Σάββατο στο Βιβλιοπωλείο Design στην Παιανία.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το βιβλίο περιγράφει σχέσεις «πολλαπλών ταχυτήτων», δηλαδή συναισθηματικές διεργασίες ανθρώπων της «διπλανής πόρτας», οι οποίες βασίζονται σε καλά κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα, με τα αίτια και τα αιτιατά τους να αντιτάσσονται και να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους τεχνηέντως. Η απόδοση των δομών των χαρακτήρων και οι επεξηγηματικές εναλλαγές της ψυχολογίας τους, αφορούν ενδοσκοπικά την βίωση -από εμάς τους αναγνώστες-πολλών καταστροφικών αντιδράσεων, αλλόκοτων συμπεριφορών ή τραγικών καταστάσεων μεταξύ διαφορετικών χαρακτήρων που οδεύουν προς την λύτρωση.

Πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι: ο Αντώνης (πατέρας), η Αμαλία (μητέρα) και τα δύο αγόρια τους, ο Ζάχος και ο Μάξιμος.  Καταλυτική είναι η παρουσία μίας γυναίκας, της Σεβίνας, η οποία είναι το μοιραίο πρόσωπο-«κλειδί».
Όλοι εκτίθενται στα μάτια μας, αυτοσυστήνονται ένας προς έναν, εκμυστηρεύονται τα ψεγάδια τους, την ανηθικότητά τους, τις αδυναμίες τους, την διαφορετικότητά τους, τα λάθη και τα πάθη τους, τις τραγικές στιγμές τους καθώς και τις βαθιές σκέψεις και ανασφάλειές τους κατά την διάρκεια της συνύπαρξής τους.
Ο πατέρας αυστηρός για λάθος λόγους, απόμακρος, οξύθυμος, σκληρός στην απονομή δικαίου, βίαιος, ευερέθιστος πλην όμως τίμιος, περήφανος, σοβαρός και κατά βάθος ευαίσθητος και ανασφαλής, τρέφει πραγματική αγάπη για την οικογένειά του. Είναι ο παραδοσιακά «επικεφαλής» της οικογένειας και ο έχων τον πρώτο και τον τελευταίο  λόγο αυτής, εκπροσωπώντας στυλιζαρισμένες νοοτροπίες του παρελθόντος, φερόμενες ως «αυτό-βιώματα». Η μητέρα είναι χαμηλών τόνων, υπάκουη, υποχωρητική, συγκαταβατική, υποταγμένη στην οικογένειά της, αντιλαμβάνεται τους λάθος χειρισμούς του συζύγου της ως προς την ανατροφή των παιδιών τους, όμως τις αποδέχεται και μένει αμέτοχη και χωρίς να παίρνει ενεργή θέση λόγω απουσίας πατρικού προτύπου. Ο πρώτος γιος παρουσιάζεται ως δύσκολος και αδύναμος χαρακτήρας, με παραβατικές τάσεις και συμπεριφορές και με λανθασμένες εκτιμήσεις πραγμάτων. Είναι χειριστικός, τοξικός, χωρίς αίσθηση κινδύνου και ορίων, με σεξουαλικές μανίες και «σκοτεινές» πτυχές, ίσως αδιευκρίνιστες. Είναι ανώριμος και με κάποιο τρόπο αδικημένος. Ο δεύτερος γιός, σοβαρός, διορατικός, λογικά σκεπτόμενος, σωστός στις εκτιμήσεις του, δεμένος με την οικογένεια του, ειλικρινής, σοφός, τίμιος, χαμηλών τόνων με ήθος και με ωριμότητα και με βαθιά συναισθήματα είναι το πιο «δυνατό» πρόσωπο του βιβλίου. Είναι ο «λεβέντης» άντρας, που ξέρει να αγαπάει και να συγχωρεί. Η Σεβίνα είναι η μοιραία γυναίκα. Είναι αρχικά το τραγικό πρόσωπο που θα γίνει ο αποδέκτης ενός απροσδιόριστου τριγώνου, η οποία όπως είπαμε και παραπάνω είναι το πρόσωπο-κλειδί της ιστορίας.
Η πλοκή των ιστοριών είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Οι σχέσεις όλων μεταξύ τους ακροβατούν ανάμεσα στο παράλογο και στο παράδοξο. Ζουν μαζί, διχοτομούνται, αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους ο καθένας, βιώνουν τις σφοδρές συγκρούσεις τους, αποξενώνονται και πασχίζουν μέσα στην τραγικότητά τους να αλληλεπιδράσουν και να ταυτοποιήσουν την «καλή» εκδοχή του εαυτού τους.
Το βιβλίο μέσα από την αντιφατικότητα των χαρακτήρων, προσπαθεί να αναδείξει την διπολικότητα των ηρώων με τις εκούσιες ή ακούσιες πράξεις τους. Εμείς με τη σειρά μας, αφουγκραζόμαστε τα αδύνατα και τα δυνατά σημεία τους, αντιλαμβανόμαστε  τα «κατά συνθήκη» ψεύδη και τα «άνευ ορίων» πεπραγμένα τους αλλά και τις ανατρεπτικές διαθέσεις τους. Τα θέματα που εκθέτονται είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητα, δεν «αγγίζονται» εύκολα και πολλές φορές  χρήζουν ειδικών γνώσεων ψυχολογίας.

Με άλλα λόγια το –παραδοσιακά- αναχρονιστικά συστήματα γονικής ανατροφής, όπου η οποιαδήποτε μορφή βίας, χειροδικίας και ψυχικής σωματικής ή λεκτικής κακοποίησης είναι επιτρεπτή, μας ωθεί στο να αντιληφθούμε -ως αναγνώστες πάντα- ότι εδώ υπάρχει ένα μέγα λάθος όμως αντ’ αυτού υπάρχει και το «αντίδοτο» του, αρκεί να θέλει να το «πάρει» κάποιος. Το ίδιο ισχύει και για τα στεγανά κατεστημένα που στυλιζάρουν το θέμα γάμος-οικογένεια-τεκνοποίηση. Ούτε εκεί υπάρχουν στερεότυπα και κανόνες. Υπάρχει η υποκειμενικά σωστή εκτίμηση των πραγμάτων και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.
Κανένας δεν γεννιέται με σκοτεινούς «οργανισμούς» και αλλόκοτα «πλάσματα» στο DNA του. Πλάθεται και διαμορφώνεται στην πορεία με τους σταθμισμένους και τους αστάθμητους παράγοντες. Στους αστάθμητους παράγοντες λειτουργεί ένα θεμελιώδες DNA με τέτοιο τρόπο, ώστε να διαβιβαστεί λειτουργικά και σωστά ο όλος μηχανισμός στο πληροφοριακό σύστημα του εγκεφάλου και να οριστούν τα ερεθίσματα ως γεγονότα θετικά ή αρνητικά, να καταγραφούν στα αντίστοιχα κουτιά τους και επεξεργασμένα, ανάλογα με την αντίληψη του καθενός, να απολήξουν και να καταταχθούν ως αρνητική ή θετική εμπειρία στην μνήμη. Έτσι διαμορφώνονται οι δυνατοί και οι αδύνατοι χαρακτήρες. Η έκβαση είναι το μυστικό. Οι αστάθμητοι παράγοντες είναι το restart. Και η ουσία είναι να κρατήσει κάποιος ως εξελιγμένα εκθέματα, τα θετικά και να διαγράψει όλα τα υπόλοιπα, στα «σκουπίδια» του μυαλού του ως άχρηστες πληροφορίες. Γιατί όλα κάνουν τον κύκλο τους. Τα βαθιά συναισθήματα έχουν αρχή, μέση και τέλος με ένα σύμπαν που συνωμοτεί ως προς αυτό. Τα μικρά μένουν πίσω και χάνονται στην λήθη και στη λησμονιά.
Η Καρδιά του βράχου συμπερασματικά είναι ένα βιβλίο με κρυμμένα μηνύματα και νοήματα. Οι χαρακτήρες είναι καθηλωτικοί. Η αφήγηση είναι ευρηματική και στοχεύει να κρατήσει τον αναγνώστη σε διαρκή αγωνία για την εξέλιξη. Η Μαρία Τζιρίτα κεντάει… ψυχογράμματα ηρώων. Εντυπωσιακό το εξώφυλλο. Αξίζει να το διαβάσετε. Θα σας συναρπάσει.

Ενδιαφέρουσα είναι η συνέντευξη που παραχώρησε η συγγραφέας στο περιοδικό Fermouart για το νέο βιβλίο της και μας μιλά εφ’ όλης της ύλης. Σας την παρουσιάζουμε.  Απολαύστε την.

 Κα Τζιρίτα αυτό είναι το 11ο βιβλίο σας. Περιγράφετε σε αυτό κάποιους χαρακτήρες ανθρώπων που θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο ποσοστό  αντρών και γυναικών που έρχονται αντιμέτωποι αφενός μεν με την βία και άλλες μορφές κακοποίησης αφετέρου δε θίγετε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα «στερεοτύπων περασμένων εποχών» που εξακολουθούν να καταδυναστεύουν εγκεφαλικά νέους ανθρώπους και να τους προκαλούν άγχος και πανικό. Και μιλώ για το θέμα αποκατάστασης και τεκνοποίησης. Τι μήνυμα θέλετε να μεταφέρετε στους αναγνώστες σας;
Δεν θα έλεγα ότι πρόθεση μου ήταν να περάσω κάποιο μήνυμα. Μοιράζομαι με τους αναγνώστες μου τους δικούς μου προβληματισμούς και ανησυχίες και μαζί με εκείνους βρίσκω κι εγώ τις απαντήσεις μου μέσα από τις ζωές των ηρώων του βιβλίου. Είναι σαν να κάνουμε μια κουβέντα όλοι μαζί για να δώσουμε απάντηση στο κατά πόσο είναι οι γονείς υπεύθυνοι για την διαμόρφωση του χαρακτήρα των παιδιών τους και γιατί θα πρέπει όλοι οι άνθρωποι να κάνουν οικογένεια και παιδιά, τη στιγμή που πιθανόν δεν είναι αυτός ο τρόπος να βρουν την ευτυχία. Αυτά είναι τα δυο βασικά θέματα του βιβλίου και για τον κάθε έναν μπορεί η απάντηση να είναι διαφορετική.

Θεωρείτε ότι το DNA είναι υπεύθυνο για την διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός ανθρώπου ή όλα  είναι επίκτητα άρα αφορούν βιώματα, ερεθίσματα και επιλογές που ορίζουν τις βασικές προδιαγραφές στην πορεία της ζωής του;  Με άλλα λόγια, κατά την προσωπική σας άποψη,  γεννιέται  κανείς ή γίνεται;
Νομίζω πως και τα δυο παίζουν ρόλο. Σαφώς και το γονίδιο ενός ανθρώπου είναι πολύ ισχυρό και μπορεί να τον οδηγήσει σε προδιαγεγραμμένες πορείες, όμως και τα βιώματα της παιδικής μας κυρίως αλλά και εφηβικής ηλικίας μπορούν να αλλάξουν την πορεία αυτή, είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο.

Αυτοδιάθεση ή συμβιβασμός;  Πείτε μας την άποψή σας για αυτό το μεγάλο θέμα που προσεγγίζετε στο βιβλίο σας .
Η αυτοδιάθεση είναι σπουδαίο αγαθό. Θεωρώ ότι είναι αυτό που μας κάνει ευτυχισμένους τελικά. Για οποιονδήποτε λόγο κι αν καταπιεστούμε και συμβιβαστούμε, είτε στην εργασία μας, είτε στην επιλογή του συντρόφου μας, αν δεν ακολουθήσουμε τον δρόμο της καρδιάς μας θα είμαστε δυστυχισμένοι.

Πιστεύετε ότι η ζωή χωρίς όρια είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανασφάλειας ή επιλογή;
Είναι μια αδιάκοπη προσπάθεια να αποδείξουμε – στον εαυτό μας κυρίως- ότι τα καταφέρνουμε καλά χωρίς να ακολουθούμε τα πρέπει της οικογένειας και της κοινωνίας. Φυσικά είναι μια ψευδαίσθηση όλο αυτό. Είναι σαν να έχεις έναν τρύπιο κουβά και να συνεχίζεις να προσπαθείς να τον γεμίσεις νερό με όλο και μεγαλύτερο πάθος, ενώ το μόνο που θα χρειαζόταν να κάνεις είναι να κλείσεις τις τρύπες του. Θέλω να πω πως το πρόβλημα είναι πάντα δικό μας, μέσα μας και δεν μας φταίει τίποτε άλλο. Αν δεν ασχοληθούμε με το να λύσουμε τα θέματα μας, τίποτα δεν θα διορθωθεί στη ζωή μας όποιες επιλογές κι αν κάνουμε σε αυτήν.

Ο Μάξιμος, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου σας, παραπέμπει σε προδιαγραφές ενός «τέλειου» άντρα. Θεωρείτε ότι υπάρχει ακόμα αυτό το ιδιαίτερο «είδος» με  χαρακτηριστικά ήθους, ακεραιότητας και δύναμη ψυχής;
Προσωπικά δεν έχω συναντήσει κανέναν τόσο τέλειο, αλλά δεν παύω να πιστεύω πως υπάρχει! Και θα ήθελα όλες οι γυναίκες να ελπίζουν πως μπορούν να τον βρουν, πως τους αξίζει να τον βρουν. Ίσως φταίμε κι εμείς που οι άντρες δεν είναι πια τόσο «τέλειοι», τη στιγμή που τους πήραμε τον ρόλο τους στην σχέση και την οικογένεια και κατά κάποιο τρόπο τους ευνουχίζουμε.

Ας κλείσουμε την συνέντευξη  με μια φράση από το βιβλίο σας:
«Όταν ένας άνθρωπος έρχεται κοντά σου και σ’ αγαπάει τόσο ανιδιοτελώς, σε κάνει ν’ αγαπάς κι εσύ τον εαυτό σου. Ακόμα και με τα ελαττώματά σου. Κι όταν εκείνος δεν κολλάει σ’ αυτά, όταν χαϊδεύει τις ατέλειές σου αντί να σ’ τις χτυπάει, τότε από μόνος σου νιώθεις την ανάγκη να τις διορθώσεις και να βελτιωθείς. Με ελεύθερη βούληση, επειδή το θες εσύ ο ίδιος. Και μόνο από αγάπη.»

Ευχαριστώ πολύ.

 

Η Καρδιά του βράχου
Συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα
Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Φωτογραφίες: Βίκη Κουτρή
Ευχαριστούμε τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ για την ευγενή συμβολή τους.