ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ- ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Βίκη Κουτρή

Το βράδυ της περασμένης Κυριακής 11 Μαρτίου στο Polis Art Cafe της Στοάς Βιβλίου, έγινε η επίσημη πρώτη παρουσίαση του τέταρτου βιβλίου του Χρήστου Ξανθάκη, το «τζαζ» από τις εκδόσεις ΙΩΛΚΟΣ.
Σε ένα χώρο γεμάτο κόσμο προλόγισαν οι: Χίλντα Παπαδημητρίου (συγγραφέας, μεταφράστρια), Νίκος Ξυδάκης (Δημοσιογράφος, βουλευτής), Ιλάν Σολομών (Παραγωγός ραδιοφώνου, πρ. διευθυντής προγράμματος Jazz FM). Αποσπάσματα ποιημάτων απήγγειλαν οι ηθοποιοί: Φαίδων Καστρής, Σύνθια Μπατσή. Συμμετείχε ο γνωστός τζαζίστας Γιώργος Κοντραφούρης ο οποίος και επένδυσε ηχητικά με τις μουσικές επιλογές του, ολοκληρώνοντας με επιτυχία την όμορφη βραδιά.
Όταν αργότερα ξεκίνησα να το διαβάζω χαλαρή στο σπίτι, υπό τους ήχους τζαζ(δεν ήθελα να χαλάσω την αρχική του ατμόσφαιρα), προσπάθησα να προσεγγίσω την ουσία του. Όταν παίρνεις στα χέρια σου ένα βιβλίο, είτε λογοτεχνία είναι είτε ποίηση, νοιώθεις τους αρχικούς παλμούς του.
Αισθάνεσαι την αύρα του και όσο προχωράς και αφομοιώνεις όλα αυτά που θέλει να σου πει φτάνεις και στην «καρδιά» της ύπαρξής του.
Ειδικά δε όταν το βιβλίο αφορά ποιητικούς στοχασμούς, τότε δημιουργείται μία «διαιρετική» δυναμική που ολοκληρώνεται πάντα υποκειμενικά και επεξηγείται από τον αναγνώστη όταν και εφόσον έχουν «συλληφθεί» οι σωστές συχνότητές υπό το πρίσμα της άλλης οπτικής πια γωνίας. Στην τελευταία του σελίδα λοιπόν αντιλήφθηκα αυτό που όλοι λέμε «τι θέλει να πει ο ποιητής.
«Τζάζ»  ο τίτλος της ποιητικής συλλογής και φυσικός γεννήτοράς του, ο Χρήστος Ξανθάκης στιχουργεί τις ποικίλες «στιγμές» του με τους παρακάτω τρόπους:
Εμπνέεται από ατάκες καθημερινών συναναστροφών:
…και ακόμα δε βρήκα ένα τραγούδι να με ρίξει στα γόνατα…
…ένα ρυθμό, μια μελωδία θα γράψω μόνος μου…
(λέει ο Τζο Στράμερ)
Μιλά για αγάπη:
…Θέλω να είμαι μαζί σου όταν κοιμάσαι.
Θέλω να είμαι μαζί σου όταν ξυπνάς.
Αυτό είναι η αγάπη μου…

Υμνεί τον έρωτα:
…Όταν χτυπάει η καρδιά μου
για σένα
δεν βρέχει ποτέ
είναι μόνο φως
μόνο θάλασσα…
Αναγνωρίζει συναισθήματα:
…Πιστεύω σε σένα
γιατί μια απ’ αυτές τις μέρες
θα επιστρέψεις στ’ αστέρια
απ’ όπου έπεσες κάποτε
στην αγκαλιά μου…
Συνειδητοποιεί την πραγματικότητα:
…Νομίζω πως είναι λάθος εντελώς
να ξεκινάς την καριέρα σου
σ’ ένα τάφο ανάβαθο…
…όλο αυτό το τσούρμο
που θα σε πλαισιώσει
καθώς οδεύεις προς τη δόξα
ρηχός εσύ, ρηχός κι ο τάφος…
Δηλώνει την απώλεια:
…τα παιδιά που ποτέ δεν έρχονται
δεν προλαβαίνουν να πάνε σχολείο
δεν προλαβαίνουν να μάθουν γράμματα…
…τα παιδιά που νομίζεις ότι θα φτάσουν
από στιγμή σε στιγμή
και ποτέ δεν έρχονται(είναι)
σαν ένα τρένο που κόλλησε
μαύρα μεσάνυχτα στις γραμμές…
Έχει αλληγορική διάθεση:
…Μοβ σαν το σημάδι
στο λαιμό σου
που λίγο έλειψε
να το τραγουδήσεις…
Εκφράζει την αλήθεια του:
…και θα χαθώ ως συνήθως σε σκέψεις
για όλα όσα έπρεπε
να μου συμβούν
και δεν μου συνέβησαν…

Συμπερασματικά το «τζαζ» είναι ένα βιβλίο που απομυθοποιεί τα πρόσωπα και τις καταστάσεις στα οποία αναφέρεται, χωρίς όμως να τα υποβαθμίζει σε κανένα επίπεδο. Ισορροπεί τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις με βάση την πραγματικότητα. Δεν ξεπερνάει τα όρια που οδηγούν στο φανταστικό. Είναι ανθρώπινα βιωματικό. Αντανακλά τον δημιουργό του, ο οποίος μέσα από την «τζαζ» φλυαρία του(με την καλή έννοια) εκφράζει έντονα τους προσωπικούς του στοχασμούς και τις απολήξεις αυτών. Με κανένα τρόπο οι στοχασμοί του δεν διακατέχονται από κυκλοθυμικά σύνδρομα για να χρειάζονται παραπάνω χρόνο και πολλές ψυχιατρικές αναλύσεις για να εμπεδωθούν από τον αναγνώστη. Οι στίχοι του είναι ξεκάθαροι. Το βιβλίο είναι κατ’ ουσία απλό, κατανοητό, λιτό, ανάλαφρο και εύπεπτο.
Μπορώ να πω ότι διαβάζοντας το και προσεγγίζοντας την ποιητική υπόσταση που εκφράζει, δεν με έκανε να αισθανθώ ότι σπατάλησα τον χρόνο μου. Αντιθέτως ένοιωσα ότι οι απλές, καθημερινές γραφές υπό την μορφή στίχων είναι όμορφες, είτε τις διαβάζει κάποιος σιωπηλά είτε τις ακούει αφηγηματικά από τρίτους. Στην προκειμένη περίπτωση αυτό εκφράζει το «τζαζ». Μία ήπιας μορφής «φλύαρη» τζαζ σύνθεση.

Απευθύναμε λίγες ερωτήσεις στον συγγραφέα-ποιητή του βιβλίου Χρήστο Ξανθάκη και μας απάντησε τα παρακάτω:
Κύριε Ξανθάκη, πόσο δύσκολο είναι να είστε δημοσιογράφος και ταυτόχρονα η πένα σας να δημιουργεί στοχασμούς με τη μορφή ποίησης; Δεν είναι λίγο αντιφατικό να βιώνετε ένα σκληρό επάγγελμα από τη μία μεριά και να βγάζετε τέτοιες ευαισθησίες από την άλλη;
Όπως σημειώνετε και μόνοι σας, το ένα είναι επάγγελμα και το άλλο δεν είναι. Γι’ αυτό και στη δημοσιογραφία τηρώ πάντοτε τις κάθε είδους προθεσμίες (deadlines, για τους γνώστες), ενώ στην ποίηση δεν τηρώ ούτε μία. Δεν προσπαθώ, δεν αγωνίζομαι, δεν αγχώνομαι. Αν είναι να προκύψει ένα ποίημα, θα προκύψει από μόνο του. Δεν σπεύδω ποτέ να μορφοποιήσω μια ιδέα που μπορεί να προκύψει ξαφνικά στο μυαλό μου. Την αφήνω να ζυμώνεται με την ησυχία της και κάποια στιγμή γεννιέται όπως τα παιδιά το ποίημα. Σπάνε τα νερά και πρέπει να γραφτεί, γιατί αν δεν γραφτεί θα κάνω μπαμ και θα σκάσω. Από εκεί και πέρα ευαισθησίες έχουν πολλοί άνθρωποι, δεν έχουν μόνο οι ποιητές και όσοι παριστάνουν τους ποιητές. Και ένα τύπος που πουλάει λάχανα, μπορεί να είναι απολύτως ευαίσθητος απέναντι στο παιδί του. Κι αν δεν έχει ταλέντο να εκφράσει αυτή την ευαισθησία του, δεν έγινε και τίποτα. Πάλι πλουσιότερος θα είναι ο κόσμος.

Πόσο τζαζ είναι το «Τζαζ»;
Είναι σαφώς πιο αυτοσχεδιαστικό και πιο ελεύθερο και πιο χύμα από τα προηγούμενα βιβλία μου και με λιγότερη επεξεργασία. Έτσι το ήθελα να βγει και λίγο «γεια σου», δίχως να σκύψω από πάνω του και να σιδερώνω όλες τις λεπτομέρειες. Πρώτον διότι το βαριέμαι και δεύτερον γιατί είμαι σε φάση της ζωής μου που θέλω τα πράγματα να είναι λιγότερο σφιγμένα και τακτοποιημένα. Άρα, είναι αρκούντως τζαζ!

Πείτε μας έναν στίχο του βιβλίου που σας εμπνέει ιδιαίτερα αναλύοντας τον.
«Αν δεν μπορείς
να κάνεις κρασί το νερό
ίσως μπορείς να κάνεις
νερό το κρασί»

Αυτό είναι από το ποίημα Jesus the sailor man, που περιγράφει τη «συνάντησή» μου με τον ναύτη Ιησού και όλα όσα προκύπτουν από αυτή. Ευτράπελα και μη, αλλά νομίζω ότι αξίζουν τον κόπο αν θέλει κανείς να ψαχτεί λίγο παραπάνω στο θέμα «πίστη» και «ψυχική ανάταση». Και είναι και τα ψάρια στη μέση, βεβαίως.

Ευχαριστούμε πολύ.

 

*Ο Χρήστος Ξανθάκης γεννήθηκε στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας το 1964. Τέλειωσε το Φυσικό Αθηνών με «λίαν καλώς», εκπλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις στην Αεροπορία και από τον Φεβρουάριο του 1987 ανακατεύτηκε με τα media, με πρώτη παρουσία ως παραγωγός στον πειρατικό ραδιοσταθμό Star Radio. Τον επόμενο μήνα ξεκίνησε και τις γραπτές του προσπάθειες, από τον «Σχολιαστή». Έχει δουλέψει στον Top Fm, στον 902 Αριστερά στα FM και στο πρώτο Πρόγραμμα. Έχει συνεργαστεί με τα μισά περιοδικά της Ελλάδας και πέρασε πάνω κάτω μια εικοσαετία στην «Ελευθεροτυπία». Αυτή την εποχή δουλεύει στο Newpost.gr και στην «Νέα Σελίδα» ως σχολιογράφος πολιτικών κοινωνικών θεμάτων. Έχει κυκλοφορήσει τη συλλογή διηγημάτων «Μια παρτίδα πόκερ» στις εκδόσεις «Δίαυλος» και τις ποιητικές συλλογές «Οι αόρατοι άνθρωποι» (Οδός Πανός), «Ξένα Μοντέρνα» (Οδός Πανός), «Βερολίνο» (Ιωλκός) και «Τζαζ» (Ιωλκός). Μένει στο Παγκράτι με τη Λήδα και τους γάτους Γορδούλη και Σουπιό.

 

«τζαζ» του Χρήστου Ξανθάκη
Σχήμα: 17x24 εκ.
Σελ.: 48
Έτος Έκδοσης: 2018
Τιμή: 10,00 ευρώ
Θεματολογία: Ποίηση, Σύγχρονη Ελληνική Ποίηση
ΙSBN: 978-960-426-941-9

Εκδόσεις ΙΩΛΚΟΣ
Ανδρέου Μεταξά 12, Αθήνα 106 81, τηλ.: 210-3304111,
www.iolcos.gr

Ευχαριστούμε τις Εκδόσεις Ιωλκός για την ευγενή συμμετοχή τους

Φωτογραφίες: Βίκη Κουτρή