«Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» του Γεωργίου Βιζυηνού
σε σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη στο θέατρο ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ

Μέρος Τρίτον

 

Συνέντευξη: Βίκη Κουτρή

Ο Δήμος Αβδελιώδης αποτελεί μία χαρισματική μορφή ανθρώπου. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα αποτελέσματα όλων των προσωπικών του επιλογών στο Θέατρο και στον Κινηματογράφο αποτελούν υψηλής ποιότητας Τέχνη και συνοδεύονται από τιμητικές διακρίσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Εξωτερικό.
Είναι από τους λίγους σκηνοθέτες που έχει καταφέρει με τον δικό του μοναδικό τρόπο να «ζωντανεύει» την αρχαία ελληνική γλώσσα και με την ιδιαίτερη ικανότητα του να την υφαίνει επιτυχώς και αριστουργηματικά σε θεατρικά δρώμενα ή μη. Όλες οι εμπνευσμένες και σωστά μεθοδευμένες προσεγγίσεις του -επί των αρχαίων αποδομένων κειμένων- δικαίως αποσπούν ύμνους συγχαρητηρίων αλλά και υποκλίσεις με ατελείωτα χειροκροτήματα από έλληνες και ξένους λάτρεις του λόγου και της ποιοτικής θέασης.
Χιώτης στην καταγωγή, με σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη σχολή θεάτρου του Γιώργου Θεοδοσιάδη, αποδεδειγμένα δημιουργεί Τέχνη και έχει ακόμα πολλά να προσφέρει στα καλλιτεχνικά δρώμενα της Ελλάδας άλλα και στην Ευρώπη. Γιατί τα έργα του είναι σπουδαία και «μιλούν» ακόμα και οι σκιές τους μέσα από αυτά. Θα μπορούσαμε μετά σιγουριάς να πούμε ότι δια μέσω του ιδίου η Ιστορία και η γλώσσα μας.. καλά κρατεί!

Το μονόπρακτο «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», ερμηνευμένο αψεγάδιαστα από την ηθοποιό Ιωάννα Παππά, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά δείγματα γραφής της θεατρικής δουλειά του, που κάθε φορά όταν ολοκληρώνεται πάνω στο θεατρικό σανίδι οδεύει με ένα μαγικό τρόπο τους θεατές να ανασηκώνονται από τις θέσεις τους και κυριολεκτικά να το αποθεώνουν. Αυτή τη στιγμή στα αθηναϊκά θέατρα φιλοξενούνται και άλλα θεατρικά έργα σκηνοθετημένα από τον Δήμο Αβδελιώδη και είναι τα κάτωθι:
το «Μαράν Αθά» (Θέατρο Μεταξουργείο)
ο «Επιτάφιος του Περικλή»(Οικία Κατακουζινού)
«Το Μυρολόγι της Φώκιας»(Θέατρο ρειstart) τα οποία παίζονται ακόμα με μεγάλη επιτυχία (όσοι των αναγνωστών δεν έχουν δει τις παραπάνω παραστάσεις τους ενημερώσουμε ότι προλαβαίνουν ακόμα).

Ο Δήμος Αβδελιώδης μας έκανε την τιμή και παραχώρησε στο περιοδικό μας μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη:

Κύριε Αβδελιώδη, είστε σκηνοθέτης, σεναριογράφος, ηθοποιός και παραγωγός.  Πείτε μας λίγα λόγια για εσάς, για το ξεκίνημά σας και την διαδρομή σας μέχρι σήμερα.
Ξεκίνησα από το θέατρο σαν ηθοποιός και κατόπιν το άφησα. Από το 1982 έκανα τέσσερις ταινίες στον κινηματογράφο. Το 1993 επανήλθα στο θέατρο αλλά αυτή τη φορά σαν σκηνοθέτης. Εξακολουθώ όμως να αγαπώ τον κινηματογράφο όπως και το θέατρο γιατί -ενώ είναι διαφορετικός ο τρόπος που γίνονται- μπορούν να φτάσουν στον ίδιο επιθυμητό σκοπό. Την υψηλή πνευματική απόλαυση.

Τι είναι αυτό που σας εμπνέει από την σύλληψη μίας ιδέας σας μέχρι και την υλοποίηση της;
Με εμπνέει η προσδοκία, πως αυτό που με ευχαριστεί να σκέφτομαι αν πάρει έντεχνη υλική μορφή θα γίνει και για τους άλλους -πέραν εμού- αντικείμενο ευχαρίστησης.

Σε κάποια συνέντευξη σας είχατε πει ότι έχετε «ολοκληρώσει» την μέθοδο εκφοράς του λόγου και ότι έχετε «ξεκλειδώσει» την γλώσσα του Γεώργιου Βιζυηνού, του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, του Γεώργιου Χορτάτση και του Διονυσίου Σολωμού. Σε μία άλλη πάλι είπατε το εξής: «Οι γλώσσες δεν φταίνε που είναι νεκρές αλλά εμείς που δεν ξέρουμε να τις διαχειριστούμε έτσι ώστε να αποκτήσουν δύναμη και σημασία.»
Είναι τελικά η γλώσσα δύναμη και τι μήνυμα θα θέλατε να μεταφέρετε στους νεότερους σχετικά με αυτήν;
Είναι καλό να εμπιστεύονται την ευαισθησία τους και να έχουν την βεβαιότητα πως ό, τι μας προσφέρει βαθιά συγκίνηση και ενθουσιασμό (δηλαδή απελευθέρωση από την αμφιβολία και τον σκεπτικισμό), είναι ένα γνήσιο πνευματικό έργο που μας πάει μόνο μπροστά σε κάθε περίσταση. Η Γλώσσα είναι το μέσον που φανερώνει, είτε φωνητικά είτε γραπτά την ανθρώπινη σκέψη. Όταν η σκέψη αυτή εξυπηρετεί τις πανανθρώπινες αξίες είναι χρήσιμη και ευεργετική για την ψυχική μας διάθεση και εξέλιξη. Δυστυχώς είναι ελάχιστα-συγκριτικά με το μέγα πλήθος- τα κείμενα στην παγκόσμια Γραμματεία που έχουν αυτήν την ζωτική δύναμη. Δεν είναι όμως αρκετό μόνο το να τα επιλέξεις. Το σημαντικότερο είναι να τα διαχειριστείς ορθά, για να αποκαλύψουν και να μεταβιβάσουν στους νέους το πνευματικό πολύτιμό τους φορτίο. Τα 24 έργα που έχω μέχρι τώρα επιλέξει και παρουσίασα, τα πραγματοποίησα με την Λογική-Μουσική μέθοδό μου, όπως την «Απολογία του Σωκράτη» στο αρχαίο πρωτότυπο κείμενο, με αποτέλεσμα η αρχαία γλώσσα να εγγράφεται στη συνείδηση όλων των θεατών σαν ζωντανή γλώσσα. Χωρίς αυτόν τον τρόπο δεν θα ήταν εφικτό να υπάρχει το ίδιο αποτέλεσμα, δηλαδή μια βιωματική εμπειρία που να δημιουργεί αθόρυβα στους θεατές πνευματική διαύγεια και αξιολογικά κριτήρια.

Σε μία πρόσφατη λογοτεχνική συζήτηση που είχα στη Χίο, εντυπωσιάστηκα όταν άκουσα ότι η γλώσσα του Ομήρου είναι η βάση της τοπικής Καρδαμυλίτικης ομιλούσας διαλέκτου. Το γνωρίζετε αυτό;
Πραγματικά δεν χρειάζεται να το επεξεργαστώ αυτό γιατί είναι πολύ λογικό. Άλλωστε η σύγχρονη ελληνική γλώσσα είναι το αποτέλεσμα της αδιάλειπτης εξέλιξης της ομηρικής γλώσσας, που έχει καταλήξει στη σημερινή της μορφή, εμπεριέχοντας όλα τα ουσιώδη στοιχεία από τις ποικίλες μορφές της μέσα στον χρόνο, όχι μόνο στους πολλαπλούς τόπους που μιλήθηκε στην Ελλάδα αλλά και σε όλα τα σημεία που υπήρχε ελληνισμός. Εκτός από τις κυρίαρχες διαλέκτους που είναι γνωστές και αθάνατες λόγω των σπουδαίων λογοτεχνικών έργων που άφησαν, όπως η κρητική και η επτανησιακή σχολή καθώς και το δημοτικό τραγούδι σε πλήθος παραλλαγών ανά την Ελλάδα, θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και τις αμέτρητες ντοπιολαλιές, διαφορετικές σχεδόν από κοινότητα σε κοινότητα, που δημιούργησαν ένα μεγάλο και γοητευτικό γλωσσικό πλούτο. Δεν συνειδητοποιούμε εύκολα στην καθημερινότητά μας, την λανθάνουσα ύπαρξη της αρχαίας γλώσσας μέσα στην σημερινή. Θα αναφέρω ενδεικτικά ένα γεγονός που θυμάμαι ακόμα από την παιδική μου ηλικία στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, όταν κατά τη διάρκεια της παράδοσης του μαθήματος από την δασκάλα, θέλοντας να εκφράσω τον ειλικρινή θαυμασμό μου γι αυτά που μας έλεγε, εκστόμισα  μια λέξη που είχα ακούσει από τη Γιαγιά μου: όδια!  Η δασκάλα, που ήταν από άλλο χωριό και μάλλον δεν την είχε ξανακούσει, έδειξε μεγάλη δυσαρέσκεια κι εγώ συντριβή. Ύστερα από πάρα πολλά χρόνια κι επειδή ακόμη με απασχολούσε το ατυχές αυτό γεγονός, έλυσα, ελπίζω σωστά την ερμηνεία της λέξης «όδια!» αλλάζοντας την ορθογραφία σε « Ώ Δία» την οποία έλεγε συχνά η γιαγιά μου, χωρίς να γνωρίζει κι εκείνη ότι μιλούσε μια αρχαία λέξη.

Πείτε μας ένα έργο το οποίο έχετε σκηνοθετήσει και έχετε ξεχωρίσει, ως αγαπημένο σας και γιατί.
Ειλικρινά δεν μπορώ να ξεχωρίσω κανένα, είτε είναι θεατρικά είτε είναι κινηματογραφικά. Όλα μου τα έργα τα αγαπώ εξίσου.

Είναι τα Ομηρικά έπη ο επόμενος θεατρικός στόχος σας;
Ναι, αρχικά η Ιλιάδα στην πρωτότυπη γλωσσική της μορφή. Αυτός είναι ο επόμενος θεατρικός στόχος μου. Τα έργα του Ομήρου αποτελούν την πρώτη και ιδρυτική στιγμή της ποιητικής τέχνης για τον παγκόσμιο πολιτισμό. Επίσης είναι η γενεσιουργός αιτία της ιδιαίτερης εξέλιξης και της ταυτότητας του ελληνικού πολιτισμού σε όλα τα επίπεδα. Γι αυτό πιστεύω πως η παράσταση αυτή θα είναι μια εντελώς νέα αφετηρία, για την βαθιά κατανόηση της πολυσήμαντης ομηρικής ποίησης επειδή μόνο μέσα από την φωνητική αναπαράσταση του αρχαίου κειμένου μπορούν να μεταφερθούν αυθεντικά οι πιο σημαντικές πληροφορίες που ενυπάρχουν μέσα στην ίδια τη μουσική δομή της ομηρικής γλώσσας. Τις οποίες πληροφορίες όταν αποκαλύπτουν τις εικόνες, τα αισθήματα και το πραγματικό τους ήθος, καμιά μετάφραση όσο καλή και να είναι δεν μπορεί να μας τις μεταδώσει.

Σχολιάστε μας για την Ιωάννα Παππά και για τον δύσκολο ρόλο του «ραφτάκου» που υποδύεται.
Η Ιωάννα είναι δοσμένη σ’ αυτό που κάνει και έχει δουλέψει πάρα πολύ για να βγει αυτό το αποτέλεσμα. Απολαμβάνω κάθε φορά να την ακούω.

Μία αγαπημένη σας φράση από το έργο «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον»;
«Να ράψει τα νυφιάτικα χωρίς ραφή και ράμμα» γιατί  θεωρώ ότι είναι μια εμβληματική φράση για την τέχνη.
Ευχαριστούμε πολύ.


«Το μόνον της ζωής του ταξείδιον»
του Γ. Βιζυηνού
Μέχρι 31/03/2018


Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Η μοναδική ηθοποιός επί σκηνής: Ιωάννα Παππά
Κοστούμια: Αριστείδης Πατσόγλου
Μουσική: Βαγγέλης Γιαννάκης
Φωτογραφίες: Φοίβος Αβδελιώδης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Κατερίνα Βοσκοπούλου

Θέατρο ΤΖΕΝΗ ΚΑΡΕΖΗ
Ακαδημίας 3 – Αθήνα
Τηλ.: 210 3644921, 210 3636144

Για την παρουσίαση του θεατρικού έργου διαβάστε το Μέρος Πρώτον εδώ:
https://fermouart.gr/2018/03/02/idame-to-monon-tis-zois-tou-taxidion-2/

Διαβάστε το Μέρος Δεύτερον με την συνέντευξη της Ιωάννας Παππά εδώ:
https://fermouart.gr/2018/03/06/ioanna-pappa-i-zoi-andamivi-tous/