Ένα έργο βασισμένο στο συγκλονιστικό βιβλίο του Θωμά Ψύρρα.
Με την καθηλωτική ερμηνεία της Γιασεμί Κηλαηδόνη και σε σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη

 

Παρουσίαση: Βίκη Κουτρή

 

Το βράδυ της περασμένης Τετάρτης, στο Θέατρο Μεταξουργείο είχα την τύχη να παρακολουθήσω την τελευταία παράσταση του θεατρικού έργου «Μαράν Αθά», βασισμένο στο συγκλονιστικό βιβλίο του Θωμά Ψύρρα. Το ερμήνευσε εξαιρετικά η Γιασεμί Κηλαηδόνη υπό την έξοχη σκηνοθετική εποπτεία του Δήμου Αβδελιώδη.
Η υπόθεση του έργου επικεντρώνεται στην ύστατη εξομολόγηση ενός 90χρονου μοναχού, ο οποίος σε ένα σταυροδρόμι της ζωής του, βρέθηκε διχασμένος ανάμεσα στην προσπάθεια του να ακολουθήσει αφενός μεν το πάθος του στην κοσμική ζωή αφετέρου δε τον Θεό και την θρησκεία που λάτρευε. Επέλεξε να ακολουθήσει τον ασκητισμό ενώ ουσιαστικά ζούσε παθητικά αντιλαμβανόμενος την στέρηση της ανομολόγητης αλήθειας της ψυχής του. Παρασυρμένος από την μπερδεμένη ταυτότητα της διχασμένης ζωής του δεν κατάφερε να αναγνωρίσει και να συνειδητοποιήσει έγκαιρα τα σημάδια της περιπλάνησης και παραπλάνησης του μυαλού του.
Έγινε το θύμα και ο θύτης του ίδιου του εαυτού του, βιώνοντας σε όλο του το μεγαλείο αυτό που περιγράφει ο φιλόσοφος Αριστοτέλης στην Πραγματεία του «Περί Ερμηνείας» με θέμα την θεωρεία της κρίσης που επικεντρώνεται στην στέρηση των «μελλούμενων ενδεχομένων» του ατόμου. Κάνοντας λοιπόν ένα μεγάλο -σε διάρκεια- εσωτερικό ταξίδι στην ατομική του πραμάτεια, ο ασκητής γέροντας διχάστηκε από νωρίς στα «μελλούμενα ενδεχόμενα του». Αναποφάσιστος ακόμα στο αν θα καταφέρει να δαμάσει την επιθυμία και τα πάθη του ή θα αφοσιωθεί στην εγκράτεια της πίστης του, λειτουργούσε εξακολουθητικά σαν άβουλο και απολιθωμένο όν, παρασυρόμενος είτε από τους τρίτους παράγοντες γύρω του είτε από την προσωπική του αδυναμία επιλογής και οδηγήθηκε σε μονοπάτια που κατανόησε δυστυχώς πολύ αργότερα.
Βίωσε έντονα μία διπολική ζωή, ανάμεσα στο άσπρο και στο μαύρο, στο πριν και στο μετά, στην αλήθεια και στο ψέμα, στην κατάφαση και στην άρνηση, στο γίγνεσθαι και στο μη γίγνεσθαι και λίγο πριν το βιολογικό του τέλος συνειδητοποίησε ότι όλη η διαδρομή του ήταν κατ’ ουσία «ακυρωμένη» ενώ “σπαρταρούσε” μέσα του και ακροβατούσε πάντα πάνω σε αυτήν την τραγική αντίφαση: τον έρωτα-αμαρτία και τον ασκητικό βίο-τιμωρία.
Η τραγικότητα του θεατρικού έργου «διδάσκει» αδιέξοδα. Γιατί είναι πραγματικά οδυνηρό να συνειδητοποιεί κάποιος στα ενενήντα του χρόνια, στη δύση του, πόσο λάθος πήρε τη ζωή του. Γιατί «λάθος» ζωή είναι «χαμένη» ζωή.

Το «Μαράν Αθά» σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει “Ο Κύριος είναι κοντά” για να τιμωρήσει τα όσα ανόσια και βλάσφημα έπραξες. Είναι μία φράση Χαλδαϊκής προέλευσης (συνώνυμη της Αραμαϊκής του Ευαγγελίου) και αναφέρεται στην Α’ επιστολή προς Κορινθίους όπου ο Απόστολος Παύλος γράφει: «ει τις ου φιλεί τον Κύριον Ιησούν Χριστόν, ήτω ανάθεμα. Μαράν αθά».

Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω το έργο πολύ «ιδιαίτερο» και επιτυχημένα δουλευμένο πάνω σε μια γλώσσα ιδιόμορφη και άκρως γοητευτική. Η Γιασεμί Κηλαηδόνη ακούραστη -στον επί τρεις ώρες μονόλογό της- με τις διαφοροποιήσεις των εκφράσεων σμιλεμένες στο πρόσωπο της και την δυναμική συνακόλουθη κινησιολογία της απογείωσε το έργο και πρόσφερε ένα μοναδικό επίγειο ταξίδι εννέα ονείρων, με οδηγούς συναισθημάτων την αυταπάρνηση, την ψευδαίσθηση και την ματαιότητα των επιλογών που «από λάθος» δεν ακολουθήθηκαν.
Οι σκιές-δημιουργήματα, του σκηνοθέτη Δήμου Αβδελιώδη, σε συνεργασία με τον συγχρονισμένο φωτισμό έπαιζαν και σε αυτήν την παράσταση τον δικό τους γνωστό παράλληλο ρόλο αποσπώντας τις ματιές των παρακολουθούντων. Η μουσική επιμέλεια είναι συνδυαστική με το θέμα. Προσεγμένα λιτή η σκηνή και αντίστοιχου ύφους η ενδυμασία που ήταν ένα απλό ράσο.

Συμπερασματικά καθηλωτική και ποιοτική η παράσταση. Αξίζει τόσων συγχαρητηρίων όσων και των χειροκροτημάτων που εισέπραξε στο τέλος της.
Θέλοντας να μάθω αν θα υπάρξει συνέχεια της παράστασης, ενημερώθηκα από τους υπεύθυνους του θεάτρου ότι δεν υπάρχει προοπτική παράτασης ή επανάληψης της.

Να σημειώσω ότι το έργο «Μαράν Αθά» παίζεται επιτυχημένα από το 2009. Η μακροβιότητα του μαρτυρεί και την επιτυχία του.
Οι πληροφορίες όμως που έχω από άλλη έγκυρη πηγή λένε πως θα το ξαναδούμε στις θεατρικές αίθουσες. Αν όντως συμβεί αυτό, έχω να προτείνω σε όσους από εσάς δεν το έχετε ήδη δει, αν είστε απαιτητικοί θεατρόφιλοι και λάτρεις της ποιότητας την επόμενη φορά που θα το εντοπίσετε live στα θεατρικά δρώμενα να μην το χάσετε. Είναι must!

 

«Μαράν Αθά»
Το κείμενο της παράστασης βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Θωμά Ψύρρα

Θεατρική διασκευή – Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Ηθοποιός: Γιασεμί Κηλαηδόνη
Μουσική: Βαγγέλης Γιαννάκης
Σκηνικά – Κοστούμια: Μαρία Πασσαλή