Από τον Γιώργο Ξανθάκη

Με το πέρασμα του χρόνου, αναπόφευκτα αναδύονται νέα πρότυπα. Στην τέχνη, στην πολιτική και στην ιστορία, κάθε γενιά βρίσκει τους δικούς της ήρωες. Στον κινηματογράφο, όμως, συμβαίνει αυτό;

Ο κινηματογράφος εντάχθηκε στις τέχνες τη δεκαετία του 1920 και έγινε η «Έβδομη Τέχνη». Οι σινεφίλ αποκαλούν τον κινηματογράφο «τέχνη των τεχνών», διότι εκτός από τα δικά του εκφραστικά μέσα μπορεί να χρησιμοποιήσει και αυτά των άλλων τεχνών. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της κάθε μορφής τέχνης είναι τα εκφραστικά μέσα (δημιουργικά και μηχανικά). Στον κινηματογράφο, δημιουργικό μέσο είναι η γωνία λήψης και το μοντάζ, ενώ μηχανικό η μηχανή λήψης και το φιλμ που θα αποτυπώσει την ιδέα του σκηνοθέτη-δημιουργού.
Οι πρωτοπόροι  που διαμόρφωσαν την έβδομη τέχνη είναι αυτοί που εξακολουθούν να ασκούν την μεγαλύτερη επιρροή στους κινηματογραφιστές σήμερα; Τελικά ποιοι είναι οι πιο επιδραστικοί σκηνοθέτες όλων των εποχών;

Το ερώτημα είναι σημαντικό. Η επιρροή ορίζεται ως η άυλη δύναμη που μπορεί να επηρεάσει ένα άτομο, ένα πράγμα ή μια πορεία γεγονότων. Πολλοί πιστεύουν ότι οι κινηματογραφικές ταινίες, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη μορφή τέχνης στον περασμένο αιώνα, είχαν βαθιά επίδραση στη σύγχρονη ζωή.

Αλλά ποιοί είχαν την μεγαλύτερη επιρροή σε άλλους σκηνοθέτες, καθώς και στο κοινό; Με ποιους τρόπους οι σκηνοθέτες αυτοί βοήθησαν να οριστεί ο κινηματογράφος όπως γνωρίζουμε και βλέπουμε σήμερα;

Με μια σειρά κειμένων θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα  προσεγγίζοντας το έργο των σημαντικότερων “auteurs” στην ιστορία του κινηματογράφου.  

 

Stanley Kubrick: Ο περφεξιονιστής του σινεμά (1928 – 1999)

Σε αντίθεση με άλλους σκηνοθέτες ,των οποίων το ιδιωτικό υπόβαθρο και το ψυχολογικό προφίλ ήταν γνωστό ,με αποτέλεσμα την ευκολότερη κατανόηση του έργου τους, ο μονήρης και μυστικοπαθής Κιούμπρικ δεν άφησε ποτέ να μάθουμε πολλά για το παρελθόν του και την προσωπική ζωή του.
Το ενδιαφέρον του κυρίως επικεντρώθηκε  στην υψηλή αισθητική των ταινιών του , καθιστώντας τη συμβολή του στην εξέλιξη της 7ης τέχνης ανεκτίμητη. Ωστόσο ήταν το υποδόρια εξομολογητικό του στυλ που αποκάλυψε την ευαισθησία του ,καθώς χρησιμοποίησε τις ταινίες του για να εκφράσει συγκίνηση και το έκανε καλύτερα από κάθε άλλο σύγχρονο του  σκηνοθέτη.  Αντί να περιορίσει το κοινό απλά να παρακολουθήσει μια εμπειρία ,τους προσκάλεσε στη μέθεξη σε μαγευτικές αισθητικές περιπέτειες. Όμως το κοινό αρχικά δυσκολεύτηκε να απολαύσει το γριφώδες διαστημικό ταξίδι του  “2001”,  τρομοκρατήθηκε από τη ωμή βία που επικρατούσε στην «πόλη» του «Κουρδιστού πορτοκαλιού», βίωσε την ψύχωση της ερήμωσης στη «Λάμψη» και σοκαρίστηκε από την ανατομία του σεξουαλισμού στα “Μάτια ερμητικά κλειστά».

Αυτό συνέβη επειδή οι ταινίες του είναι μεγαλόπνοες και υποβλητικές αλλά ταυτόχρονα αφαιρετικές και ασαφείς .Βαθιά διαποτισμένες  με μεταφορικά νοήματα, απαιτούν συχνά μια συγκεκριμένη περίοδο ωρίμανσης  για να συνειδητοποιήσουμε  πλήρως το μεγαλείο τους.

Ο Κιούμπρικ ήταν τελειομανής και γύριζε τις ταινίες του με φοβερή επιμονή  και πίεση ερχόμενος συχνά σε ρήξη με τους ηθοποιούς του. Ζούσε  σαν ερημίτης, αρνούμενος να ταξιδεύει ή να δίνει συνεντεύξεις. Δεν είχε ένα συγκεκριμένο σκηνοθετικό ύφος (όπως π.χ. ο Ταρκόφσκι ή ο Αντονιόνι). Αν και δούλεψε σε πολλά διαφορετικά είδη, αντιμετωπίζοντας το θρίλερ, την επιστημονική φαντασία, τις λογοτεχνικές προσαρμογές και τον πόλεμο με εξίσου μεγάλη επινοητικότητα, δεν έκανε ποτέ μια ευθεία ταινία «genre». Όπως και το έργο του Χίτσκοκ, το έργο του Κιούμπρικ κάλυψε ένα πλήρες φάσμα συναισθημάτων. Αυτό που θα μπορούσε να είναι τρομακτικό μια στιγμή θα μπορούσε να γίνει δυσάρεστα αστείο την επόμενη. Το έργο του ήταν υπερβολικά περίπλοκο για να ταιριάζει με κάθε κατηγορία, και ξεκίνησε να ανακαλύπτει κάθε νέο ύφος που άγγιξε θέτοντας  αξεπέραστα όρια και κάνοντας κατ ‘ουσία την ταινία «A Kubrick Film» με την προσωπική του ετικέτα.

Όπως πολύ εύστοχα έγραψε ο Βασίλης Ραφαηλίδης «..κάθε ταινία του μοιάζει σαν προσπάθεια να λεχθεί η τελευταία λέξη πάνω σ’ ένα θέμα με το οποίο ασχολήθηκαν πολλοί πριν από αυτόν.»

Από μια συνολική αποτίμηση  του έργου του, ως κύρια χαρακτηριστικά προβάλλουν η  αξεπέραστη τελειότητα της φόρμας , η εμμονή του να ανατέμνει με οξυδέρκεια και κλινική ψυχρότητα  τα άδυτα της ανθρώπινης φύσης  ,ο διάχυτος πεσιμισμός  αλλά και μια ουμανιστική αύρα. 

Σχεδόν 20 χρόνια μετά το θάνατο του το έργο του παραμένει πρωτοποριακό, διαχρονικό και ταυτόχρονα εγκεφαλικό και παγερά γοητευτικό. 

 

ΠΛΗΡΗΣ ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ

 Φόβος και επιθυμία / Fear and desire (1953)

Η ταινία αναφέρεται σε έναν πόλεμο σε μια ανώνυμη χώρα. Τέσσερις  στρατιώτες, οι οποίοι επιβίωσαν από την πτώση του αεροπλάνου που τους μετέφερε, ανακαλύπτουν ότι βρίσκονται σε εχθρικά εδάφη. Αποφασίζουν να φτιάξουν μια σχεδία και να διασχίσουν την νύχτα ένα κοντινό ποταμό,  προκειμένου να βρεθούν με τους συμπατριώτες τους. Ωστόσο, τα σχέδιά τους περιπλέκονται, από μια γυναίκα, η οποία τους συναντά στο δάσος που κρύβονται και από την παρουσία κοντά τους ενός στρατηγού των εχθρικών δυνάμεων, τον οποίο έχει σκοπό να δολοφονήσει ένα μέλος της ομάδας τους. Μέχρι σήμερα ελάχιστοι έχουν δει την ταινία, καθώς ο τελειομανής Κιούμπρικ την είχε αποσύρει, θεωρώντας ότι δεν είναι αρκετά καλή. 

 

Το φιλί του δολοφόνου / Killer’s Kiss (1955)

Αποτυχημένος  μποξέρ, κυνηγημένος από τον υπόκοσμο εξαιτίας μιας τραγουδίστριας, περιμένει σε μια πλατφόρμα τρένου να έρθει η ώρα του για να φύγει και  θυμάται (μέσω φλας-μπακ) τα γεγονότα που τον οδήγησαν ως εκεί. Ημιαποτυχημένο   κράμα γκαγκστερικού  και film-noir μεσαίας διάρκειας (64 λεπτών) . Mια άσκηση ύφους  χωρίς ρυθμό και κέντρο βάρους  με μέτριες ερμηνείες . Ένα φτηνό b-movie   που πάντως  με τη πάροδο του χρόνου έχει αποκτήσει cult χαρακτήρα κυρίως λόγω της βαριάς  υπογραφής του Κιούμπρικ σε σενάριο και σκηνοθεσία.

 

Το χρήμα της οργής / The killing (1956)

H πρώτη πραγματικά αξιόλογη ταινία του Κιούμπρικ  , είναι αυτό το έργο που ακολουθεί  τους κώδικες και την μυθολογία των film noir. Αποτελεί διασκευή του μυθιστορήματος «A clean break» του Lionel White.

Μετά την αποφυλάκισή του ο Τόνι Κλέι  σχεδιάζει μια πολύπλοκη  αλλά αναίμακτη απάτη στον ιππόδρομο. Λογαριάζει όμως χωρίς τη σύζυγο ενός εκ των συνεργατών του και του εραστή της, οι οποίοι έχουν τα δικά τους σχέδια. Η  ταινία θυμίζει έντονα την αριστουργηματική «Ζούγκλα της ασφάλτου» του Τζον Χιούστον .Διαθέτει τον ίδιο πρωταγωνιστή ,τον επιβλητικό Sterling Heyden , το ίδιο πεσιμιστικό πνεύμα και την ίδια κατάμαυρη ατμόσφαιρα. Στην αλησμόνητη τελική σεκάνς ο ηττημένος αλλά υπερήφανος άντρας αρνείται να το βάλει στα πόδια. Γιατί άλλωστε; Η Μοίρα του είναι προδιαγεγραμμένη.

 

Σταυροί στο μέτωπο / Paths of glory (1957)

Η υπόθεση της ταινίας  τοποθετείται στη Γαλλία του 1916 στα μέσα του 1ου παγκοσμίου πολέμου. To εξωφρενικό σχέδιο  ενός μεγαλομανή στρατηγού για την κατάληψη ενός σημαντικού στόχου  ναυαγεί και  η μιλιταριστική αριστοκρατία  γυρεύει αποδιοπομπαίους τράγους  στις μικρές τάξεις του στρατεύματος.  O συνταγματάρχης Νταξ (ένας ανεπανάληπτος Κirk Douglas )είναι ο ιδεαλιστής  αξιωματικός-νομικός  που θα προσπαθήσει να αποτρέψει την άδικη και αμείλικτη τιμωρία.

Πανέξυπνο σενάριο, σπινθηροβόλοι διάλογοι, αξέχαστοι χαρακτήρες , ζοφερή ατμόσφαιρα ,υπέροχες ερμηνείες και μια  μεγαλειώδης σκηνοθεσία συνθέτουν  μια από τις  ουσιαστικότερες  αντιπολεμικές ταινίες  όλων των εποχών. Η σπαρακτική τελική σεκάνς , με τους  εξαθλιωμένους στρατιώτες να συγκινούνται από το αδέξιο αλλά μελαγχολικό τραγούδι  μιας αιχμάλωτης Γερμανίδας, στεφανώνει το φιλμ . Θαυμαστή απλότητα και ποιητική οικονομία.!!!
 

Σπάρτακος / Spartacus(1960)  

H ιστορία του Σπάρτακου, νεαρού δούλου από τη Θράκη, που αφού δεινοπάθησε στα φοβερά ορυχεία της Λιβύης και μετατράπηκε σε έναν από τους ικανότερους μονομάχους της αρένας, προέτρεψε χιλιάδες δούλους σε μια αιματηρή εξέγερση ενάντια στον ρωμαϊκό ζυγό.  Διαθέτοντας ένα θεαματικό cast (Kirk Douglas,  Jean Simmons,  Laurence Olivier, Peter Ustinov, Charles Lotton κ.α.) πήρε την θέση του απολυμένου Anthony Mann και κατάφερε να προσδώσει νέα ποιητική πνοή, διάσταση και προοπτική στο ήδη κορεσμένο είδος των ιστορικών υπερπαραγωγών. Το αποτέλεσμα ήταν απλά αξεπέραστο.

 

 Λολίτα / Lolita(1962)

Το κλασικό μυθιστόρημα του Nabokov σε μια τολμηρή για την εποχή της διασκευή. Ένας μεσήλικας καθηγητής( εξαίσιος  ο James Mason)νοικιάζει δωμάτιο στο σπίτι μιας όμορφης αλλά χυδαίας χήρας(Selley Winters). Έλκεται όμως από τη 14χρονη κόρη της( πειστική η Sue Lionως αισθησιακό νυμφίδιο) , η οποία έχει μια σχέση εξάρτησης με  έναν ιδιοφυή αλλά διεστραμμένο άντρα (υπέροχα σατανικός ο Peter Sellers). Η ερωτική διαπλοκή του κουαρτέτου θα οδηγήσει σε  τραγικά αποτελέσματα. Ο Κιούμπρικ μεγαλουργεί περιγράφοντας τον αγχωτικό και απεγνωσμένο πόθο του μεσήλικα για το άγουρο θηλυκό φρούτο της ζωής . Αισθητικά κυριαρχεί ένας διάχυτος, έντονος  ερωτισμός  χωρίς όμως άμεση απεικόνιση για το φόβο της λογοκρίσίας.

 

SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα /Dr. Strangelove (or how I learned to stop worrying and love the bomb) (1964)

Ένας παρανοϊκός διοικητής μιας αμερικάνικης αεροπορικής μονάδας υπερβαίνει τη δικαιοδοσία του και εξαπολύει τα αεροπλάνα του για μία πυρηνική επίθεση εναντίον της Ρωσίας. Ο πρόεδρος σε συνεργασία με τους συμβούλους του και έναν τρελο-επιστήμονα  προσπαθούν να σταματήσουν τους βομβιστές αλλά και να ηρεμήσουν τον Ρώσους. Ο  απολαυστικός Peter Sellers είναι τρισδιάστατος, ερμηνεύοντας   τον αεροπόρο της HMS, Μandrake, τον πρόεδρο της Αμερικής, Μirkin και τον αινιγματικό αμερικανογερμανό  Dr. Strangelove. Ο Κιούμπρικ  υιοθετεί γκροτέσκο στυλ  στις ερμηνείες ,κάτι  που αποδεικνύεται απόλυτα πετυχημένο για το είδος. Παράλληλα  εμπνέεται αρκετές  κωμικές σκηνές ανθολογίας όπως αυτή όπου ο Dr.Strangelove  αδυνατεί να ελέγξει το μηχανικό του χέρι ή όταν ο επισμηναγός Κονγκ(Slim Pickens) ιππεύει ως cowboy την ατομική βόμβα. Με το πέρασμα του χρόνου η λάμψη της ταινίας   όχι μόνο δεν ξεθώριασε αλλά αντίθετα  ακτινοβολεί ως  η απόλυτη αντιπολεμική σάτιρα και παραμένει ακόμη  και σήμερα επίκαιρη, εύστοχη και ξεκαρδιστική.  

 

2001: Η Οδύσσεια Του Διαστήματος / 2001: Α Space Οdyssey (1968)

Στην αυγή της ανθρωπότητας οι πίθηκοι ανακαλύπτουν έναν μυστηριώδη μονόλιθο και μετατρέπονται από κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες  σε χειριστές  εργαλείων  αποκτώντας αίσθηση της ιδιοκτησίας  αλλά και της  αντιπαλότητας . Χιλιετίες αργότερα εμφανίζεται ένας άλλος μονόλιθος στη σελήνη και αργότερα στον πλανήτη Δία . Ένα επανδρωμένο διαστημόπλοιο ξεκινά για τον μακρινό  πλανήτη, αλλά ο πανίσχυρος υπολογιστής HAL 9000, που ελέγχει την πτήση, αρχίζει να εξολοθρεύει το πλήρωμα. Ο μοναδικός επιζών κοσμοναύτης  έρχεται σε επαφή με τον μονόλιθο και υποβάλλεται σε ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο περνώντας από τα στάδια της γήρανσης  , του θανάτου και της αναγέννησης.

Το φιλμ θέτει περισσότερα ερωτήματα από τις απαντήσεις που δίνει και επιδέχεται πληθώρα ερμηνειών. Λέει ο Κιούμπρικ: «Πρόθεσή μου ήταν να φτιάξω μια οπτική εμπειρία που να διεγείρει το νου. Από εκεί και πέρα, καθένας είναι ελεύθερος να υποθέτει τις όποιες φιλοσοφικές ή αλληγορικές προεκτάσεις της ταινίας».  Και πραγματικά η οπτική εμπειρία είναι μοναδικής ομορφιάς  και εικαστικής  πλαστικότητας , αποτελεί μια μοναδική διαστημική χορογραφία με τη  μουσική  των Ρίχαρντ Στράους, Γιόχαν Στράους, Αράμ Χατσατουριάν, Γκιόργκι Λιγκέτι.

Ταινία μεγαλόπνοη, οραματική, υποβλητική ,με μια παγερή αίσθηση μεγαλείου αλλά ταυτόχρονα δυσπρόσιτη, αφαιρετική και ασαφής .

 

Το κουρδιστό πορτοκάλι / A Clockwork Orange (1971)

Κεντρικός ήρωας ο Άλεξ(εκπληκτικός  ο Malcom McDowell)  , γοητευτικός, αγέρωχος, ευφυής αλλά διεστραμμένος .Αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο  ηγέτη μιας ομάδας απροσάρμοστων νεαρών  που από ανία επιδίδονται καθημερινά σε βιασμούς και βανδαλισμούς. Μετά από ένα τραγικό συμβάν, ο Άλεξ βρίσκεται στη φυλακή όπου διαλέγει να ακολουθήσει ένα νέο σωφρονιστικό πρόγραμμα που επινόησε η κυβέρνηση , με αντάλλαγμα την ελευθερία του. Το πείραμα «πετυχαίνει» αλλά ο Άλεξ μετατρέπεται σε  ευνουχισμένο, αδύναμο και δουλικό ανθρωπάριο που ταπεινώνεται από  πρώην συντρόφους και θύματα του . Το φιλμ αποτελεί  μια φουτουριστική σπουδή πάνω στη βία, τόσο των συμμοριών όσο και του κράτους και του σωφρονιστικού συστήματος .

Η σκηνοθεσία χαρακτηρίζεται από το ακραίο στιλιζάρισμα ,τη ντελιριακή χρήση της μουσικής, την χορογραφική απεικόνιση της βίας και το σουρεαλιστικό χιούμορ. Έτσι  η ταινία ,ιδιαίτερα κατά την απεικόνιση των βιαιοτήτων ,  εκπέμπει μια απόκοσμη και ανατριχιαστική σαγήνη.

Ο Κιούμπρικ κατηγορήθηκε ως υμνωδός της βίας και η προβολή της ταινίας απαγορεύτηκε στην Αγγλία.  

 

Μπάρι Λίντον / Barry Lyndon ( 1975) 

Ο Μπάρι Λίντον (ο Ryan O’Neal στην καλύτερη ερμηνεία του)είναι ένας  Ιρλανδός  τυχοδιώκτης που ταξιδεύει μέσα στα πεδία μάχης και τα σαλόνια της Ευρώπης του 18ου αιώνα  προσπαθώντας  να ενταχθεί στους αριστοκρατικούς κύκλους, με εφόδια  τη γοητεία του στις γυναίκες , το θράσος και την ικανότητά του στα όπλα. Ο προσωπικός  αγώνας του (που συμβολίζει και τον αγώνα του κάθε ανθρώπου για επιβίωση) θα έχει νίκες και ήττες  , καταξίωση και ταπείνωση, φιλία και προδοσία, ηδονικά γλέντια  και προσωπικές τραγωδίες. Η Ειμαρμένη θα έχει βέβαια τον τελευταίο λόγο.

Η απόλαυση και η συγκίνηση που προσφέρει η θέαση  της μεταφοράς αυτής  του μυθιστορήματος του William M. Thakery είναι πέρα και πάνω από κάθε περιγραφή.  H ατμοσφαιρική φωτογραφία του John Alcott με τη χρήση φυσικού εσωτερικού φωτισμού με κεριά δίνει στην εικόνα  περισσότερο ρεαλισμό, αλλά και μια ιδιαίτερη φωτεινότητα και θέρμη, που αντικατοπτρίζει πιστότερα τα συναισθήματα της στιγμής. Τα σκηνικά , τα κοστούμια και η αρμονική κίνηση των ηθοποιών μέσα στα κάδρα παράγουν  μαγευτικές εικόνες  βουτηγμένες  στην κλασσική μουσική των Mozart, Bach,Vivaldi κ.α. Η χρήση της αφήγησης off  προσθέτει  ρυθμό, λεπτή ειρωνεία και μια αδιόρατη μελαγχολία.

Το «Μπάρι Λίντον» αποτελεί ένα αληθινό μνημείο του κινηματογράφου , μια αριστουργηματική δημιουργία που ,όχι άδικα, θεωρείται από πολλούς η καλύτερη του μεγάλου σκηνοθέτη.  

 

 Η Λάμψη / Τhe Shining (1980)

Ο, πρώην αλκοολικός,  συγγραφέας τρόμου Τζακ Τόρανς (αληθινά τρομακτικός ο Jack Nicholson) παίρνει τη γυναίκα του Γουέντι (Shelley Duvall) και το μικρό γιο τους Ντάνι (Danny Lloyd) να ζήσουν σε πολυτελές αλλά ερημικό ξενοδοχείο στα Όρη του Κολοράντο, όπου προσλήφθηκε ως χειμερινός επιστάτης. Χρειάζεται έμπνευση για το νέο του βιβλίο και ελπίζει πως εκεί θα την βρει. Καθώς οι εβδομάδες περνούν, το ξενοδοχείο αποκλείεται από το χιόνι. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της απόλυτης απομόνωσης, κάθε μέλος της οικογένειας βιώνει κάποιου είδους ανατριχιαστική παραίσθηση. Στη συνέχεια ο Τζακ βυθίζεται αργά αλλά σταθερά στην τρέλα ,γίνεται όλο και πιο αλλοπρόσαλλος, απότομος και βίαιος.

Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Stephen King, η ταινία αποτελεί μια αλληγορία για το αιμοβόρο κτήνος  που κρύβεται μέσα στον λαβύρινθο του ανθρώπινου μυαλού. Ισορροπεί με θαυμαστή επιδεξιότητα στο μεταίχμιο πραγματικού και φανταστικού στοιχειώνοντας τη μνήμη του θεατή  με ρυθμικά επαναλαμβανόμενες ανατριχιαστικές , κλειστοφοβικές  εικόνες .Το μπαρόκ σκηνικό με τα αχανή δωμάτια ,  τους μυστηριακούς καθρέφτες , τον  λαβυρινθώδη κήπο  σε συνδυασμό με την  απόκοσμη μουσική επιτείνει την ανησυχία και την αναστάτωση.

 

 Full Metal Jacket (1987)             

  

Η ταινία είναι  εμφανώς  χωρισμένη σε δύο μέρη. Στο πρώτο περιγράφεται  η σκληρή και αμείλικτη διαδικασία της εκπαίδευσης  σε ένα στρατόπεδο νεοσυλλέκτων των ΗΠΑ. Εκπαιδευτής τους είναι ένας  υστερικά βάρβαρος λοχίας (σαρωτική η ερμηνεία του R. Lee Ermy) που προσπαθεί να κάμψει το ηθικό τους  και να τους μετατρέψει σε άβουλες φονικές μηχανές. Στο δεύτερο μέρος  παρακολουθούμε διάφορα χαλαρά συνδεδεμένα επεισόδια στα πεδία μάχης του Βιετνάμ  ,που καλύπτει  ως ανταποκριτής της εφημερίδας ένας  από αυτούς τους νεοσύλλεκτους. Η ιδιομορφία  της ταινίας είναι ότι η ενότητα  της εκπαίδευσης  παρουσιάζεται  πολύ σκληρότερη και εφιαλτικότερη από αυτήν της αληθινής μάχης. Αυτή η ιδιοφυής επιλογή του  Κιούμπρικ  αποδεικνύει ότι το βασικό θέμα του δεν είναι ο πόλεμος του Βιετνάμ αλλά ο μιλιταριστικός  μηχανισμός  παραγωγής ανθρώπινης βαρβαρότητας.

 

Μάτια ερμητικά κλειστά / Eyes wide shut (1999)

Πρόκειται για μια τολμηρή ανατομία του σεξουαλισμού στο έγγαμο ζευγάρι  με  καθαρά  φροϋδικούς όρους. Μια πανέμορφη αριστοκρατική γυναίκα εξομολογείται σε μια στιγμή χαλαρότητας μια φαντασίωσή της στον γοητευτικό γιατρό σύζυγό της. Αυτό πυροδοτεί την έκρηξη ζήλιας του με αποτέλεσμα να την εγκαταλείψει και να ζήσει  μια φανταστική ερωτική οδύσσεια κρυμμένος πίσω από μια μάσκα.

Ο Κιούμπρικ  εικονογραφεί με υπνωτιστικό ρυθμό  την άβυσσο του ανθρώπινου μυαλού. Έτσι αναδύονται τα αντιθετικά όσο και συμπληρωματικά δίπολα που βρίσκονται σε ατέρμονες μονομαχίες: πραγματικότητα και  φαντασίωση, συνειδητό και ασυνείδητο, λογική και  ένστικτο, έρωτας  και  μίσος . Η προβολή της ταινίας είχε όλο το φάσμα των αντιδράσεων σε κοινό και κριτική: από την απορία ως την έκπληξη και από την απόρριψη ως τον ενθουσιασμό. Όμως για ένα καλλιτέχνη που ήταν τόσο πρωτοποριακός όσο ο Κιούμπρικ o καλύτερος σύμμαχος είναι ο χρόνος. Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την πρώτη προβολή της η ταινία φαντάζει  αγέρωχη, επιβλητική και κρυστάλλινα διαυγής .

Ένας εμπνευσμένος  επίλογος στo  μεγαλειώδες  έργο ενός κορυφαίου δημιουργού.\

 

Δείτε επίσης του ιδίου:

«ΟΙ ΠΙΟ ΕΠΙΔΡΑΣΤΙΚΟΙ ΣΚΗΝΟΘΕΤΕΣ» Νο 2: Γούντι Άλεν

 

https://fermouart.gr/2018/04/19/platonas-rivellis-interview-gia-to-cinema/