Η θεατρική «Ελένη» του ποιητή Γιάννη Ρίτσου που ενσαρκώνει η Βερόνικα Αργέντζη
και σκηνοθετεί ο Δήμος Αβδελιώδης, θα ανέβει στο Μπάγκειον για ενάμιση περίπου μήνα, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν σύντομα

#Παρουσίαση-#Αποκλειστική Συνέντευξη: Βίκη Κουτρή

Στα τέλη του Σεπτέμβρη, παρακολούθησα στο Άλσος Νέας Σμύρνης (στα πλαίσια του Φεστιβάλ Ιωνικές Γιορτές 2018) την «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου, σε σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη με βασική πρωταγωνίστρια, την εκλεκτή Βερόνικα Αργέντζη. Η εμβληματική, ποιητική εξομολόγηση της «Ελένης» του Ρίτσου(γραμμένη το 1970) είναι μια σκηνοθετική συλλογή ματαιωμένων και απομυθοποιημένων γυναικείων συναισθημάτων που ταξιδεύουν στον χωροχρόνο και καθρεφτίζονται ατόφια σε προφίλ άλλων γυναικείων ψυχοσυνθέσεων του σήμερα, τα οποία (προφίλ) τεμνόμενα στις κοινές εσωτερικές διαδρομές και αναζητήσεις τους ανά τα χρόνια, ταυτίζονται μοναδικά και καταλήγουν να ενσαρκώνουν στο εσωτερικό τους «corpus», μια εναλλακτική μορφή «Ελένης», κληρονομώντας την σκληρή εσωτερικότητα αυτής, όπως εκφράζεται μέσα από την «de profundis» αφήγηση της.
Με άλλα λόγια, η μορφή της μυθικής Ελένης του Τρωικού Πολέμου «μετράει» τα χρόνια της μέσα από το πέρασμά της στους αιώνες. Αποτελείται από διαρκείς και αναγεννώμενες γυναικείες μορφές όπου όλες μαζί τέμνονται στον εκάστοτε φυσικό χρόνο τους, εκφράζοντας τα ίδια αυτοβιωματικά σύνολα των ψυχοσυνθέσεων τους και ζωντανεύουν ανακυκλωμένους εσωτερικούς κώδικες που μεταφέρονται στην κάθε τωρινή πραγματικότητα τους.
Είναι «αθάνατη» τελικά η ομοιότητα της θηλυκής ψυχοσύνθεσης; Είναι «αθάνατη» η Ελληνίδα γυναίκα και τα «απομυθοποιημένα» συναισθήματα που υπάρχουν κρυμμένα μέσα της;

«…Ω, βέβαια, θα πρέπει πολύ να γεράσουμε,
πολύ, ώσπου να γίνουμε δίκαιοι, να φτάσουμε εκείνη την ήμερη αμεροληψία,
τη γλυκιά ανιδιοτέλεια στις συγκρίσεις, στις κρίσεις, όταν δικό μας πια μερτικό δεν υπάρχει σε τίποτα πάρεξ σ’ αυτή την ησυχία.
Α, ναι, πόσες ανόητες μάχες, ηρωισμοί, φιλοδοξίες, υπεροψίες, θυσίες και ήττες, κι άλλες μάχες, για πράγματα που κιόλας ήταν από άλλους αποφασισμένα, όταν λείπαμε εμείς.
Και οι άνθρωποι, αθώοι, να χώνουν τις φουρκέτες των μαλλιών μες στα μάτια τους, να χτυπούν το κεφάλι στον πανύψηλό τοίχο, γνωρίζοντας βέβαια πως ο τοίχος δεν πέφτει ούτε ραγίζει καν, να δουν τουλάχιστον μες από μια χαραμάδα
λίγο γαλάζιο ασκίαστο απ’ το χρόνο και τη σκιά τους.
Ωστόσο -ποιος ξέρει- ίσως εκεί που κάποιος αντιστέκεται χωρίς ελπίδα, ίσως εκεί να αρχίζει η ανθρώπινη ιστορία, που λέμε, κι η ομορφιά του ανθρώπου…»

Πολλές γυναίκες, μέσα από αυτό το μικρό απόσπασμα του μονολόγου, ίσως να αναγνωρίσουν και να αφουγκραστούν την ουσία όλων των πραγμάτων και την μακρά εξελιγμένη απόληξη τους. Για την ιστορία, η πάλαι ποτέ Ωραία Ελένη, διακοσίων ετών, στο φυσικό της χώρο, φθαρμένη από τη φυσική φθορά του χρόνου, συνειδητοποιεί την ματαιότητα των αγώνων -μνημών και των αναμνήσεων των συναισθημάτων της και την μοιράζεται με μία δυνατή εξομολόγηση, σε ένα εκ βαθέων μονόπρακτο. Ο μονόλογος της είναι συγκλονιστικός.
Δεν είναι τυχαίο που ο Δήμος Αβδελιώδης καταπιάστηκε σκηνοθετικά με μία «αιώνια» -γνωστή σε όλους- γυναικεία μορφή. Αναπλάθει επιτυχώς την δική του «Ελένη» επάνω στο θεατρικό σανίδι, με την γνωστή λόγο-τεχνική του μέθοδο και ματιά δημιουργώντας μία “μυθική” παράσταση.
Η Βερόνικα Αργέντζη, με την δυναμική ερμηνεία της, δίνει σάρκα και οστά στην Ελένη του Πάρη, στην Ελένη του Μενέλαου, στην Ελένη της Τροίας και στην κάθε Ελένη του χθες, του σήμερα και του αύριο. Η ηθοποιός έχει ενσωματωθεί με το ρόλο και ενδοσκοπεί με την αφήγησή της, αναμοχλεύοντας τον ίδιο τον έρωτα, τα γηρατειά, την φθορά του χρόνου, την μοναξιά, το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον και συνενώνει επιτυχημένα έναν Μύθο γυναίκας με μία σύγχρονη ηρωίδα Ελένη, την ευαίσθητη αλλά όχι εύθραυστη, με συνειρμικά δείγματα γραφής που όλες οι γυναίκες ενδεχομένως να κουβαλούν -ανά τους αιώνες- μέσα τους.
Η σκηνική παρουσία της Αργέντζη με το αέρινο λευκό της φόρεμα, σε συνδυασμό με την λυρική απόδοση της αφήγησής της και μαζί με την κατάλληλη μουσική επένδυση, επιπλέον των «γνωστών» εφέ του φωτισμού δημιουργούν (και σε αυτήν την θεατρική απόδοση του Αβδελιώδη) μία ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, προκαλώντας χρωματικά παιχνίδια που επιφέρουν πολλαπλές αλληλεπιδράσεις σε εμάς τους θεατές. Οι συνδυασμοί αποτυπώνονται σαν «καθρέφτες» στα μάτια μας -με τα μάτια μας- ερεθίζοντας και ενισχύοντας την ενσυναίσθηση μας για αιτιολόγηση και κάθαρση υπενθυμίζοντάς μας παράλληλα ότι όλα εκείνα τα «χαμένα» που ζουν μέσα μας, αποτελούν σαφέστατες εξομολογητικές φυγές και λειτουργούν ως εσκεμμένες «μάσκες» που κρύβουν προσωπεία. «Μάσκες» δηλ. που γίνονται αφελείς έριδες απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας, υστεροβουλίας, εχθρότητας, ανταγωνισμού και σε κάθε τείχος που διακατέχει εσωτερικά η γυναικεία φύση απέναντι στην αιτιατή αποκαθήλωση της συναισθηματικής αιωνιότητας της.

«…Αυτό μου μένει ακόμη – κάτι σαν ανταμοιβή, σαν απόκρημνη δικαίωση,
κι ίσως αυτό να μείνει, λέω, κάπου, στον κόσμο -μια στιγμιαία ελευθερία, φανταστική, βέβαια, και αυτή- παιχνίδι(είναι) της τύχης και της άγνοιάς μας…»

«… -Ω, η σκέψη έρχεται αργά σ’ εμάς τις γυναίκες-, ξεκουράζεται κάπως. Αντίθετα, οι άντρες δε σταματούν ποτέ τους να σκεφτούν, -ίσως φοβούνται, ίσως δεν θέλουν να δουν κατάματα το φόβο τους, να δουν τη κούρασή τους, να ξεκουραστούνε- δειλοί, ματαιόδοξοι, πολυάσχολοι, προχωρούν στο σκοτάδι…»

Εξαιρετικό το αποτέλεσμα. Ύμνος στην γυναικεία υπόσταση. Δείτε το. Καθηλώνει. Πρόκειται να ανέβει στο Μπάγκειον, για ενάμιση περίπου μήνα, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν σύντομα.
Η Βερόνικα Αργέντζη συνομίλησε αποκλειστικά μαζί μας και όλα όσα μας είπε είναι ιδιαίτερως ενδιαφέροντα.

Ενσαρκώνετε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο, ο οποίος δημιουργήθηκε και εκφράστηκε με έναν  βαθύ ποιητικό στοχασμό από τον μεγάλο Έλληνα ποιητή Γιάννη Ρίτσο. Τι σημαίνει για εσάς η θεατρική «Ελένη»; Ταυτίζεστε μαζί της;
Τον συγκλονιστικό αυτόν μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου, τον επέλεξα μαζί με το σκηνοθέτη μου Δήμο Αβδελιώδη, πριν από δύο χρόνια. Κάθε λέξη ή στίχος, μου δημιουργεί μια εσωτερική δόνηση και αυτό σίγουρα προέρχεται από την δύναμη και την αλήθεια που έχει ακόμα και σήμερα αυτή η κατάθεση ψυχής του ποιητή.
Δεν μπορώ να απαντήσω αν ταυτίζομαι ή όχι. Μπορώ όμως να πω ότι συγκλονίζομαι κάθε φορά που ενσαρκώνω την «Ελένη».

-Θεωρείτε ότι ο ρόλος σας στο μονόπρακτο κωδικοποιεί ή αποκωδικοποιεί μηνύματα προς το θεατρικό κοινό στα πλαίσια των κοινωνικών δομών που υπάρχουν σήμερα;
Είναι τόσο επίκαιρος και διαχρονικός ώστε το θεατρικό κοινό παίρνει αβίαστα το μήνυμα που θέλει να κωδικοποιήσει ή αντίστοιχα να αποκωδικοποιήσει.
Λέει ο ποιητής: «Κι οι άνθρωποι; Αθώοι!… Να χτυπούν το κεφάλι τους στον πανύψηλο τοίχο, γνωρίζοντας βέβαια πως ο τοίχος δεν πέφτει, ούτε ραγίζει καν, να δουν τουλάχιστον μέσα από μια χαραμάδα λίγο γαλάζιο…». Είναι δυνατόν να μην πάρεις το μήνυμα;

– Πείτε μας λίγα λόγια για την έννοια «ομορφιά» και πως πιστεύετε ότι αυτή συντελεί στην επαγγελματική επιτυχία ενός ατόμου.
Είναι υποκειμενικό θέμα η έννοια ομορφιά. Θαυμάζω ένα ωραίο ηλιοβασίλεμα, μια λιακάδα, έναν όμορφο άνθρωπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν βρίσκω ομορφιά μέσα σε ένα βροχερό δειλινό, σε μιαν ανταριασμένη θάλασσα ή σε έναν άνθρωπο που δεν έχει τις αναλογίες που επιτάσσει η μόδα και δίνει τον ορισμό της ομορφιάς. Δεν υπάρχουν για μένα κανόνες. Η ομορφιά πηγάζει από το στέρνο μας, δηλαδή από την «ψυχή» μας και διαχέει γύρω μας φως! Επαγγελματική επιτυχία έχεις όταν αυτό που κάνεις, στο τέλος της ημέρας σε κάνει ευ-τυχή. Βρίσκω φυσιολογικό να υπάρχει «δυσπιστία» απέναντι σε έναν όμορφο και λαμπερό άνθρωπο. Η ομορφιά χρησιμοποιείται και χρησιμοποιεί. Οι τρόποι διαφέρουν.

-Πέραν της «ελληνίδας» Ελένης θα υπάρξει και η μεταφρασμένη απόδοση της;
Ό, τι κινείται και έξω από τη χώρα μας είναι θετικό για την πολιτιστική προβολή της. Ένας παγκόσμια γνωστός ποιητής και ένας διεθνώς πολύ-βραβευμένος σκηνοθέτης, είναι η βεβαιότητα ότι μέσα από το έργο τους η Ελλάδα υπάρχει και δημιουργεί διαχρονικά. Ναι, θα υπάρξει και η μεταφρασμένη απόδοση της «Ελένης».

-Την δεκαετία του ’90 γίνατε γνωστή στο ελληνικό κοινό από τις τηλεοπτικές σας δράσεις. Υπάρχει κάτι από εκείνη την εποχή που θα θέλατε να ξαναζήσετε;
Στην πρώτη τηλεοπτική παρουσία μου στην σειρά “Φάκελος Αμαζών” και στην μετάδοση του πρώτου επεισοδίου, εγώ και κάποιοι από τους συντελεστές περιμέναμε με ανυπομονησία να αρχίσει η προβολή. Την στιγμή που αντίκρισα την εικόνα και το όνομά μου στους τίτλους, έτρεξα στο περίπτερο και αγόρασα μια σοκολάτα! Την έτρωγα και ταυτόχρονα έκλαιγα… Ήταν η αρχή μιας δημιουργικής εποχής , γεμάτη από πάθος, όνειρα και αθωότητα. Τη στιγμή που στα 19 σου χρόνια αναρωτιέσαι ακόμα τι ακριβώς σου συμβαίνει! Μοναδικό!

-Συναναστραφήκατε επαγγελματικά με πολλούς και γνωστούς ηθοποιούς του ελληνικού θεάτρου και της τηλεόρασης. Ποιους θυμάστε με νοσταλγία και γιατί;
Θυμάμαι όλους τους μεγάλους καλλιτέχνες, τους μεγάλους ανθρώπους που άγγιξαν τότε και αγγίζουν ακόμα την ψυχή μου. Την Ρένα Βλαχοπούλου για την καθημερινή της συμβουλή: “Κάνε κουμάντο, τα νιάτα περνάνε”. Τον Ντίνο Ηλιόπουλο να μου κάνει χειροφίλημα και εγώ να νιώθω κάτοχος Όσκαρ. Τους αγαπημένους μου: Τίμο Περλέγκα και Χρήστο Τσάγκα, για την ηρεμία τους και την ευγένεια τους. Την δασκάλα μου, τη Μαρία Σκούντζου, να έχει την επομένη παράσταση στην Επίδαυρο και στις 12.00 τα μεσάνυχτα να κάνει πρόβα μαζί μου για να περάσω τάξη στην Δραματική Σχολή. Πολλές οι μνήμες και με γεμίζουν συγκινήσεις. Θυμάμαι την αγκαλιά της Αλίκης, στην τελευταία της παράσταση το 1996, στην «Μελωδία της Ευτυχίας», να μου ψιθυρίζει στο αυτί: «Μη κλαις, σε λίγο θα είμαστε πάλι μαζί», δίνοντας τότε εκείνη κουράγιο σε εμένα. Δεν έχω όμως νοσταλγία. Έχω μεγάλη χαρά που έχω τέτοιες θύμησες!

Δήμος Αβδελιώδης;
Ο ηθοποιός ζητάει εκτίμηση και σιγουριά. Ο Δήμος Αβδελιώδης με επανέφερε, μετά από 12 χρόνια στην θεατρική σκηνή και η βεβαιότητα ότι είχα αφήσει την υποκριτική ανετράπη. Τον ευχαριστώ εκ βάθους, για όσα κάναμε και θα κάνουμε στο μέλλον. Ήμουν ένα άγραφο χαρτί όταν πήγα κοντά του για να μάθω τη δική του “αφήγηση” στην τέχνη και βγήκα σίγουρη, γεμάτη και πιο ήρεμη από ποτέ! Τον θαυμάζω για την αγάπη που έχει στην τέχνη, για τον σεβασμό του προς τον θεατή και την αγνότητα του. Είναι ένας σκηνοθέτης με γνώση, πάθος και ήθος.

Εκτός του ότι είστε μια χαρισματική ηθοποιός και αντικειμενικά μία ωραία γυναίκα, κατέχετε και τον δύσκολο ρόλο της μητέρας μίας έφηβης κόρης. Τι σημαίνει για εσάς η λέξη «μητέρα» πέρα από την ευρύτερη έννοια της μητρότητας; Τι συμβουλή θα δίνατε στην έφηβη κόρη σας σχετικά με τις μελλοντικές επιλογές της;
Μητέρα είναι συνώνυμο της αγάπης. Είναι δώρο. Έτσι πρέπει να το εισπράττουμε. Η μητέρα είναι το «χρυσό πάπλωμα» στο ταξίδι ενός παιδιού και η αγκαλιά, η στήριξη, η σταθερότητα. Ο στόχος είναι να δίνω δίχως να περιμένω ανταλλάγματα. Αυτός είναι ο πιο δυνατός και δύσκολος ρόλος. Πρέπει να είμαι έτοιμη να δεχτώ, ως μητέρα, την πιο σκληρή κριτική.
Τα παιδιά, νομίζω ότι θα ακολουθήσουν τελικά τις δικές τους επιλογές. Αυτό που ακούει συχνά από εμένα είναι πως όταν αγαπάς τον εαυτό σου αγαπάς την ίδια την ζωή αλλά και τον κόσμο. Μαθαίνεις να μοιράζεσαι. Ζεις όταν συνυπάρχεις και έχεις σεβασμό σε κάθε μορφή ύπαρξης. Το μέλλον είναι δικό της και εγώ δίπλα της.

– Πιστεύετε ότι οι σημερινή κοινωνία φοράει «μάσκες»;
Η αναζήτηση μου για έναν κόσμο καλύτερο και μια ζωή ευτυχισμένη που αρχίζει και τελειώνει στην ομαλή συνύπαρξη με τον συνάνθρωπο, βρήκε απάντηση στα σεμινάρια Αυτογνωσίας-Ετερογνωσίας. Μετά από εφτά χρόνια εφαρμογής της ανακάλυψης του μοντέλου Tri-Anthropo-type-Paschalidis Model, νιώθω ευγνώμων που χρησιμοποιώ στη ζωή, στην καθημερινότητά αλλά και στη δουλειά μου αυτήν την εφαρμογή, καταλήγοντας ότι ο άνθρωπος τελικά μπορεί να συναντήσει τον εαυτό του.

– Ποια είναι τα σχέδιά σας στο άμεσο μέλλον;
Έχω την χαρά να κρατώ έναν ρόλο στη νέα ταινία του Δήμου Αβδελιώδη, όπου μέσα στους επόμενους μήνες θα έχει ολοκληρωθεί. Ενδιάμεσα η «Ελένη», ταξιδεύει για να καταλήξει στο Μπάγκειον, για ενάμιση περίπου μήνα σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν με το πέρας των γυρισμάτων.

– Ας κλείσουμε με μια πρόταση από τον μονόλογο της θεατρικής «Ελένης»,
την οποία έχετε ξεχωρίσει.

Καί γελάω. Πῶς εἶταν δίχως νόημα λα, δίχως σκοπό και διάρκεια και οσία – πλούτη, πόλεμοι, δόξες και φθόνοι, κοσμήματα και ἡ δια ἡ ὀμορφιά μου.

-Ειλικρινά σας ευχαριστώ.
Κι εγώ σας ευχαριστώ.

 

 ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ:
«Ελένη»,
του Γιάννη Ρίτσου
(σύντομα στο Μπάγκειον)

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Διδασκαλία ερμηνείας, σκηνική όψη, σκηνοθεσία:
Δήμος Αβδελιώδης
Ερμηνεύει η:
Βερόνικα Αργέντζη
Ένδυμα, εικαστικά αντικείμενα, μακέτες:
Αριστείδης Πατσόγλου
Μουσική: Λεό Ντελίμπ
Βοηθός Σκηνοθέτη:
Κατερίνα Βοσκοπούλου
Trallers:
Φοίβος Αβδελιώδης
Διεύθυνση Παραγωγής:
Αθηνά Ζώτου

Φωτογραφίες: Cornilia photography και από το αρχείο της Βερόνικας Αργέντζη