Η πιο σκοτεινή ώρα /Darkest Hour (2017) του Joe Wright

Ο πιο συγκλονιστικός κινηματογραφικός μετασχηματισμός της χρονιάς  ήλθε με τη μορφή του Γουίνστον Τσώρτσιλ από τον Γκάρυ Όλντμαν. Ο ερμηνευτικός άθλος του είναι απαράμιλλος καθώς επί 2 ώρες μετουσιώνεται στον μεγάλο Βρετανό ηγέτη.

Ο Τζό Ράιτ μας οδηγεί βαθιά μέσα στα καπνισμένα πολεμικά συμβούλια , στους θορυβώδεις διάδρομους του Κοινοβουλίου ,στα καταπληκτικά καταλύματα της Downing Street και του Παλατιού του Μπάκιγχαμ, όπου διεξήχθησαν οι ιδιωτικές και πολιτικές μάχες που έκριναν την τελική τύχη της Ευρώπης . Η «Πιο σκοτεινή ώρα» είναι μια  πολεμική ταινία χωρίς άμεση απεικόνιση μαχών αλλά διαθέτει απαράμιλλα  λεκτικά πυρομαχικά.  Η υψηλή αισθητική της βυθίζει τον θεατή  σε μια διαυγή ,ακριβή  και συναισθηματική  βίωση μιας κρίσιμης ιστορικής περιόδου  αλλά και σε μια διεισδυτική προσωπογραφία ενός μεγάλου ηγέτη που με την ανυποχώρητη και σθεναρή στάση του άλλαξε την μοίρα της Ευρώπης . Είναι βέβαιο ότι η παρακολούθηση αυτής της εξαίσιας  ταινίας θα εγείρει αυτόματα στους θεατές το ανησυχητικό και αγωνιώδες ερώτημα : «Πού είναι οι σημερινοί Τσώρτσιλ;» 

Αόρατη κλωστή /PhantomThread (2017)του Πολ Τόμας Άντερσον 

O Άντερσον επανενώνεται με τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις σε ένα φιλμ που φορά πειστικά το ένδυμα μιας ταινίας-εποχής αλλά κάτω από την επιφάνεια, ξετυλίγεται ένα ψυχολογικό δράμα με συναρπαστικό παλμό που θυμίζει το ύφος του Χίτσκοκ.

Πρόκειται για μια απρόσμενη ερωτική ιστορία που αποτυπώνει ατμοσφαιρικά την προσπάθεια δύο ανθρώπων να γνωρίσουν ο ένας τον άλλο, προσπαθώντας να επιβληθούν στα ένστικτά τους και να επιβάλλει ο καθένας τους δικούς του όρους.

Αυτός είναι ο κεντρικός κόμβος του έργου, δείχνοντας την υπαρξιακή μοναξιά του ήρωα που αρνείται να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Αυτή η προσέγγιση μας  οδηγεί πίσω στον τίτλο της ταινίας, και τον επενδύει με μια δύναμη που είναι συναρπαστική και ταυτόχρονα τρομακτική.

Ο Λιούις κεντάει με αόρατα νήματα τις πολλαπλές διαθέσεις του ρόλου του: σαρδόνιος, μελαγχολικός, εμπνευσμένος, ανυπόμονος ,μονομανής.

Τελικά τι είδους ερωτική ιστορία είναι η «Αόρατη κλωστή»; Η διαλεκτική ιστορία της αγάπης μιας γυναίκας για έναν άντρα και της αγάπης του άντρα για το έργο του; Μια καλλιγραφική  μελέτη των ασυμμετριών και των συγκρούσεων στην καρδιά ενός γάμου; Ένας εκλεπτυσμένος γοτθικός εφιάλτης με το ύφος του Χένρι Τζέιμς; Ένας διαστρεβλωμένος ψυχολογικός μύθος  του ανεξέλεγκτου εγωκεντρισμού και της απενεργοποιημένης ερωτικής επιθυμίας; Αυτός είναι ένας μικρός κατάλογος πιθανών απαντήσεων που δεν μπορεί να καταγράψει πόσο παράξενα γοητευτική είναι αυτή η ταινία.

Οι Τρεις Πινακίδες Έξω Από το Έμπινγκ, στο Μιζούρι/Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017) του Martin McDonagh

Η μεγάλη ασθένεια της εποχής μας είναι ο θυμός. Καθένας  είναι εξοργισμένος με κάποιον άλλο. Οι άνθρωποι της αριστερής πλευράς μισούν αυτούς της δεξιάς και αντίστροφα . Οι άνθρωποι και των δύο πλευρών μισούν τους μετριοπαθείς επειδή δεν παίρνουν  θέση . Καμιά  ταινία δεν καταγράφει  αυτό το αίσθημα  της γενικευμένης οργής καλύτερα από τις «Τρεις Πινακίδες». Πρόκειται για ένα φιλμ που περιγράφει τον τρόπο που  ο θυμός αποσαθρώνει τα σωθικά μιας κοινωνίας και προτείνει την ενσυναίσθηση  ως την μοναδική θεραπεία.

Το σενάριο του ΜακΝτόνα, είναι ένα αληθινό έργο τέχνης που εξισορροπεί το μαύρο χιούμορ, τη συγκλονιστική βία, την Χιτσκοκική αγωνία και το σχολαστικό κοινωνικό σχόλιο, συχνά σε μια ενιαία σκηνή. Η αφηγηματική διαδρομή συναντά κάθε είδους απροσδόκητους μαιάνδρους και αυτό που αρχικά μοιάζει με την συγκινητική ιστορία μιας αδικημένης μητέρας που αγωνίζεται για απονομή δικαιοσύνης μετατρέπεται σε μια σταδιακή καταβύθιση  της στο έρεβος της αυτοδικίας και της ανεξέλεγκτης βίας.

Ο ΜακΝτόνα  διατηρεί τις ισορροπίες και  οδηγεί τα πρόσωπα σε έναν υπαρξιακό λαβύρινθο,  όπου  οι άνθρωποι δεν είναι άγιοι ούτε τέρατα, μπορούν όμως να παράξουν άγιες ή τερατώδεις πράξεις ανάλογα με τις περιστάσεις, κι είναι αυτές οι περιστάσεις που μπαίνουν στο μικροσκόπιο του, για να τις αναλύσει με λεπτομέρεια και δραματουργική οικονομία. Στο τέλος της ημέρας απαλύνονται οι αντιθέσεις και οι κεντρικοί ήρωες καλύπτονται με την αχλή της ανθρώπινης θέρμης και εκτοξεύονται  στον άνεμο σε αναζήτηση της γαλήνης  ή μιας ακόμη περιπέτειας.

Θαύμα/Wonder (2017) του Στίβεν Τσμπόσκι

Το «Θαύμα» είναι απλά ένα υπέροχο φιλμ. Είναι ένα χαρισματικό οικογενειακό δράμα πάνω στη διαφορετικότητα, την προκατάληψη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που θα το απολαύσουν εξίσου παιδιά και ενήλικες. Η ταινία είναι θεμελιωμένη στην θαυμάσια, ειλικρινή ερμηνεία του Jacob Tremblay  που ενσαρκώνει με συγκλονιστικό τρόπο τον δεκάχρονο Auggie Pullman. Ένα παιδί που παλεύει με ακατάβλητο σθένος να αντιμετωπίσει την εκ γενετής δυσμορφία του ενώ όλοι οι άλλοι  γύρω του (οικογένεια ,δάσκαλοι ,συμμαθητές) προσπαθούν να διαχειριστούν μια πολυσύνθετη κατάσταση και να ανακαλύψουν μέσα τους τη συμπόνια και τη αποδοχή της διαφορετικότητας.

Η ταινία είναι συγκινητική αλλά προσπαθεί να αποφύγει τον φθηνό μελοδραματισμό. Σε κάποιες στιγμές σφίγγει σκληρά τις καρδιές των θεατών, αλλά τα συναισθήματα που προκαλεί απαλύνονται από το εκλεπτυσμένο χιούμορ της και την αισιόδοξη οπτική της.

Τα παιδιά δεν μπορούν να αποφασίσουν πόσο όμορφα θα είναι όταν γεννιούνται αλλά ο τρόπος που κοινωνικοποιούνται μεγαλώνοντας καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, πόσο όμορφα γίνονται. Ο  γλυκύτατος και χαρισματικός «μικρός ήρωας» ,με το θλιμμένο βλέμμα και την ασίγαστη εσωτερική δύναμη , καταφέρνει να ανατρέψει τα σε βάρος του δεδομένα και να υποχρεώσει τους πάντες να δουν αυτό που πραγματικά είναι : ένα ανθρώπινο όν ,άξιο σεβασμού. Ένα αξιολάτρευτο παιδί που κερδίζει για πάντα μια θέση στην καρδιά μας.

 

Το Βιβλιοπωλείο της Κυρίας Γκριν/The Bookshop(2018) της Ιζαμπέλ Κοϊξέ

Το «Βιβλιοπωλείο της Κυρίας Γκριν» είναι η ιστορία της γλυκύτατης χήρας Florence Green (Emily Mortimer), η οποία μετά από τον θάνατο του άντρα της,  έχει διοχετεύσει την αγάπη της στη  λογοτεχνία. Η απόφασή της να ανοίξει το 1959 ένα βιβλιοπωλείο στην επαρχιακή πόλη Χάρντμποροου  της Β. Αγγλίας θα προκαλέσει τον συντηρητισμό αλλά και τον  φθόνο της μικρής αυτής κοινωνίας.  Η  Κοϊξέ  σκηνοθετεί με καλλιγραφική επιμονή μια  κοινωνική κριτική  της συντηρητικής κοινωνίας του ‘50, αποσπώντας τρία βραβεία στα Goya Awards  καθώς σχεδιάζει εξαιρετικές ερμηνείες από το  δελεαστικό cast της . Ωστόσο η  ευλαβική πιστότητα  στο λογοτεχνικό κείμενο και οι ιδέες που αυτό ευαγγελίζεται  μεταγγίζονται στον θεατή  με όχι απόλυτα κινηματογραφικό τρόπο. Επίσης η αφήγηση ενίοτε πλατυάζει καθώς αφιερώνεται σε δραματουργικά ασήμαντες σκηνές ενώ η σύγκρουση της Florence  με τους διώκτες της δεν φτάνει ποτέ στη μέγιστη δυναμική της. Ευτυχώς  η ευχάριστη, θερμή απόδοση της Mortimer  ,η μελαγχολική φωτογραφία του Jean-Claude Larrieu και το ατμοσφαιρικό μουσικό score του Alfonso de Vilallonga  υπερκαλύπτουν τις όποιες αδυναμίες και καθιστούν το φιλμ ελκυστικό για  όσους  αγαπούν το διάβασμα, τα  βιβλία και τα ανεξάρτητα πνεύματα.

Ο πρώτος άνθρωπος / First Man(2018) του Damien Chazelle

Ο  Chazelle επανασυνδέεται με τον Ryan Gosling, για να απεικονίσει το ταξίδι του Neil Armstrong, του πρώτου ανθρώπου που πάτησε το πόδι του στη Σελήνη στις 20 Ιουλίου του 1969. Το φιλμ είναι μια ποιητική απεικόνιση του ταξιδιού του Neil Armstrong στο φεγγάρι που υπογραμμίζει τις δοκιμές και τις τεχνολογικές προκλήσεις που περιβάλλουν ένα τέτοιο ιστορικό ορόσημο ενώ εξετάζει επίσης τον άνθρωπο μέσα από τη στολή. Ο θεματικός πυρήνας της ταινίας επικεντρώνονται στο ταξίδι του Armstrong  εξετάζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει τόσο στο χώρο εργασίας όσο και στο σπίτι του.

Ολόκληρη η ταινία θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια προσπάθεια να ταυτίσει τα δύο άκρα ,τον αδύνατο στόχο και τον σχεδιασμό για την επίτευξη του , ώσπου  τελικά το όνειρο να γίνει μια απτή πραγματικότητα..Και ενώ άλλες αναπαραστάσεις αυτής της ιστορικής  στιγμής μπορεί να επικεντρώνονται εξ ολοκλήρου στις τεχνικές λεπτομέρειες της διαδικασίας, ο «Πρώτος άνθρωπος» επιλέγει να επιδείξει ότι ο Armstrong ήταν απλώς ένας μέσος άνθρωπος, φέρνοντας μια πραγματικά ωμή, αντιηρωική και ανθρώπινη πλευρά στην ιστορία. Τελικά το μόνο πράγμα που μεσολάβησε  ανάμεσα σε αυτόν και στην αχανή κενότητα του διαστήματος ήταν ένα μεταλλικό μαραφέτι, που κατασκευάστηκε από εξίσου αδύναμους ανθρώπους.

Ένα αστέρι γεννιέται /A Star is Born (2018) του Bradley Cooper

Το Χόλιγουντ αγαπά να επιστρέφει περιοδικά σε αυτή την αρχετυπική ιστορία αγάπης μεταξύ ενός Πυγμαλίωνα  που παλεύει με τον αλκοολισμό και ενός νεαρού κοριτσιού που προσπαθεί να γίνει μεγάλο αστέρι ,.δείχνοντας τον αέναο κύκλο ζωής του θεάματος και της διασημότητας. Ο  Bradley Cooper και η Lady Gaga ερμηνεύουν εξαιρετικά τα δοκιμασμένα ανθρώπινα  αρχέτυπα , με τον πρώτο σε φθίνουσα πορεία και την δεύτερη σε άνοδο ενώ και το σενάριο  προσθέτει βάθος και αποχρώσεις στην ερωτική ιστορία που γεννιέται μεταξύ τους.

Στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο, ο Bradley Cooper εκπλήσσει ευχάριστα με την Lady Gaga να αναλαμβάνει τον πρώτο της πρωταγωνιστικό ρόλο σε ταινία μεγάλου μήκους και να ενθουσιάζει με την ερμηνεία της.

Όταν ένα αστέρι κερδίζει ένα βραβείο, μια χούφτα ηττημένοι υποψήφιοι πρέπει να πνίξουν τον πόνο τους, καθώς ο προβολέας απομακρύνεται από αυτούς. Η νέα γενιά αντικαθιστά την υπάρχουσα και όσο  ένα άστρο  ανατέλλει, τόσο  ένα άλλο του παραδίδει την θέση του και δύει. Αυτός είναι ο απαρέγκλιτος κανόνας του θεάματος ,αυτή είναι η  σκοτεινή λάμψη της διασημότητας Ο Bradley Cooper μετατρέπει αυτή την οδυνηρή συναλλαγή σε μια συγκινητική ιστορία αγάπης. Το έντιμο αυτό μουσικό μελόδραμα θα μπορούσε εύστοχα και να ονομαστεί: «Ένα αστέρι πεθαίνει».

Ψυχρός Πόλεμος / Cold War (2018) του Πάβελ Παβλικόφσκι

Το σχισμένο παραπέτασμα του έρωτα είναι το θέμα  αυτού του οπτικοακουστικά λαμπρού φιλμ , που διαδραματίζεται  στην  Πολωνία του ψυχρού πόλεμου . Πρόκειται για μια λυρική ,ελλειπτική και επεισοδιακή ιστορία έρωτα ,φυλάκισης και διαφυγής που απλώνεται χρονικά σε διάστημα 15 ετών. Στον θεματικό πυρήνα της μια αγάπη που πληγώθηκε από τον βαθύ κυνισμό ,την υποταγή και τον φόβο που διαχέει στους πολίτες του ένα αλλοτριωμένο και  καταπιεστικό  καθεστώς. Ο «ψυχρός πόλεμος» του τίτλου είναι προφανές ότι αναφέρεται σε κάτι περισσότερο από τους γεωπολιτικούς αγώνες του εικοστού αιώνα. Η σχέση του Zula και του Wiktor είναι επίσης ένας πόλεμος, στον οποίο μάχονται ο ένας τον άλλον και οι δυο μαζί το εχθρικό καθεστώς.

Στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπουμε μοιάζει να είναι κάτι περισσότερο από ένα συνηθισμένο έρωτα: Είναι ένας εμμονικός εξαναγκασμός, μια ολέθρια αλληλεπίδραση, μια αμοιβαία εξασφαλισμένη αυτοκαταστροφή. Όσο περισσότερο γνωρίζουμε αυτή τη σχέση, τόσο περισσότερο μας διαποτίζει ο εκστατικός μυστικισμός της. Αυτή είναι η βαθιά, γοητευτική αλήθεια με την οποία τελικά μας αφήνει εκκρεμείς και άφωνους  η Zula  στο συνταρακτικό φινάλε. Ένας σαγηνευτικός αλλά και ανατριχιαστικός ηλεκτρισμός διαπερνά ολόκληρο το σώμα αυτής της συγκλονιστικής ταινίας .

«Bohemian Rhapsody» (2018) του Bryan Singer

Το  «Bohemian Rhapsody» είναι ένα αφιέρωμα στους «Queen» , αλλά περισσότερο, ένα αφιέρωμα στον Freddie Mercury. Ο έμπειρος  Bryan Singer, παρέχει ένα τραχύ χρονολόγιο των μεγαλύτερων επιτευγμάτων του συγκροτήματος και τονίζει τον εκκεντρικό τρόπο ζωής του Freddie. Το «Bohemian Rhapsody»  είναι μια βιογραφική ταινία που δεν παίρνει κανένα ρίσκο. Οι θαυμαστές των «Queen» πιθανότατα δεν θα μάθουν τίποτα νέο για τη μπάντα, αλλά θα διασκεδάσουν από το οπτικοακουστικό «greatest hits» soundtrack που παίζεται στην οθόνη. Το «Bohemian Rhapsody» υστερεί σε συγκίνηση και έμπνευση, τα καταφέρνει όμως μια χαρά στην ψυχαγωγία.

Ωστόσο παρά τις όποιες  αδυναμίες αυτό που θα αποτυπωθεί στην συλλογική μνήμη του κοινού είναι οι εκπληκτικές εικόνες από το  «Live Aid» φινάλε της ταινίας. Η οργασμική έκσταση αλλά και η θλίψη συνυπάρχουν στο πρόσωπό του Malek και στην σπινθηροβόλα ηλεκτρική ενέργεια που διαπερνά την παράσταση του.

Roma (2018) του Alfonso Cuarón

Με το “Roma” o Alfonso Cuarón καταδύεται με μυστικιστική αίσθηση στην παιδική ηλικία του στο Μεξικό  σε μια νηφάλια και αυτοβιογραφική ελεγεία. Στo γεμάτο ανθρώπινη θέρμη και οπτική σαγήνη  ασπρόμαυρο  magnum opus του, παρατηρεί πρωταρχικά τον μικρόκοσμο της οικογένειας του , προτού εξαπλωθεί για να αποκαλύψει σταδιακά τον κοινωνικό και πολιτικό καμβά της δεκαετίας του 1970 στην πόλη του Μεξικού, όπου μεγάλωσε σε μια γειτονιά μεσαίας τάξης που ονομάζεται Roma. Το σωρευτικό αποτέλεσμα του εξερευνητικού και ευαίσθητου φακού του Cuarón (είναι επίσης ο διευθυντής φωτογραφίας) είναι μια εκπληκτική αλληλεπίδραση του προσκήνιου και του φόντου της αφήγησης με καλλιτεχνική δύναμη που αναμετριέται  οπτικά με τις σχολαστικά χορογραφημένες ταινίες του Yasujirô Ozu (όπως το μνημειώδες Tokyo Story) και με πολιτικό περιεχόμενο ανάλογο με ιταλικά νεορεαλιστικά αριστουργήματα όπως το «Ρώμη, Ανοχύρωτη πόλη» του Ροσελίνι. Σε όλη την διάρκεια του φιλμ, ο Cuarón απαιτεί από τον θεατή να γεύεται προσεκτικά το κάθε καρέ του, με το βλέμμα του να σαρώνει όλη την έκταση της οθόνης για να δει μικρές αλλά σημαντικές θεματικές λεπτομέρειες. Ένα καθαρό αριστούργημα με πλούσια συναισθηματική υφή, το  «Roma» είναι ο κινηματογράφος στην πιο αγνή και ανθρώπινη έκφανση του.