Οι λάτρεις του σινεμά  που έχουν δει και ξαναδεί όλα τα καθιερωμένα κινηματογραφικά έργα ,που συμπεριλαμβάνονται στις αμέτρητες λίστες αξιολόγησης, μένουν πολλές φορές έκπληκτοι όταν ανακαλύπτουν το μεγαλείο άγνωστων ή άδικα υποτιμημένων ταινιών. Συνήθως  πρόκειται για έργα άσημων δημιουργών που όμως έκαναν μια εξαιρετική ταινία και μετά εξαφανίστηκαν ή έργα γνωστών σκηνοθετών που ήταν μπροστά από την εποχή τους και δεν έγιναν κατανοητά ή ατυχώς έμειναν στη σκιά των μεγάλων επιτυχιών τους . Αυτή είναι η κατηγορία των  ταινιών που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «κρυμμένα κινηματογραφικά διαμάντια».

Η σκηνοθέτις: ΤΩΝΙΑ ΜΑΡΚΕΤΑΚΗ (1942-1994)

Η Τώνια Μαρκετάκη γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε οπερατέρ στη Σχολή Κινηματογράφου στο Παρίσι. Εργάστηκε ως κριτικός κινηματογράφου από το 1963 ως το 1967 για τα έντυπα Δημοκρατική Αλλαγή, Το Βήμα, Ταχυδρόμος. Το 1967 εξορίζεται. Εργάστηκε στην Αγγλία, ως βοηθός μοντέρ, και στο Αλγέρι, ως σκηνοθέτης εκπαιδευτικών ταινιών για αγράμματους αγρότες. Πρώτη ταινία της ήταν η μικρού μήκους “Ο Γιάννης και ο δρόμος” (1967).. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινίας της, “Ιωάννης ο βίαιος”, γυρίστηκε όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, το 1973  και βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και κέρδισε την εκτίμηση των κριτικών στο Φόρουμ του Φεστιβάλ του Βερολίνου. Παράλληλα με τον κινηματογράφο, σκηνοθέτησε την τηλεοπτική σειρά «Το λεμονοδάσος»(1978), σκηνοθέτησε θεατρικά έργα, ασχολήθηκε με την μετάφραση και έγραψε ποιήματα και πεζά.  Το 1984 σκηνοθέτησε την “Τιμή της αγάπης” μια αριστουργηματική «φεμινιστική» ταινία .Τελευταία ταινία της είναι η πολυβραβευμένη “Κρυστάλλινες Νύχτες” (1992). Χάθηκε πρόωρα, μόλις στα 52 της χρόνια, το 1994 αλλά το έργο της θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό στην ιστορική εξέλιξη του νέου ελληνικού κινηματογράφου.

Φιλμογραφία

Ο Γιάννης και ο Δρόμος (1967), μικρού μήκους, μυθοπλασία
Ιωάννης ο Βίαιος
 (1973), μεγάλου μήκους, μυθοπλασία
Η τιμή της Αγάπης
 (1983), μεγάλου μήκους, μυθοπλασία
Κρυστάλλινες Νύχτες
(1992), μεγάλου μήκους, μυθοπλασία

TΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΑΙΝΙΑΣ

  • Τίτλος: Η τιμή της αγάπης
  • Σκηνοθεσία: Τώνια Μαρκετάκη
  • Σενάριο: Τώνια Μαρκετάκη (από το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Η τιμή και το χρήμα»)
  • Ηθοποιοί: Τούλα Σταθοπούλου, Άννυ Λούλου, Στρατής Τσοπανέλλης, Σπύρος Αντίοχος, Άκης Κωνσταντής, Γιώργος Αγιοβλασσίτης, Κώστας Αρζόγλου(αφηγητής)
  • Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου
  • Φωτογραφία: Σταύρος Χασάπης
  • Μοντάζ: Γιώργος Κόρρας.
  • Σκηνικά–Κουστούμια: Γιώργος Πάτσας
  • Πρώτη προβολή: 1984
  • Διάρκεια: 110 min
  • Χρώμα: έγχρωμη.
  • Προέλευση: Ελλάδα
  • Βραβεία: Η ταινία απέσπασε τα Κρατικά βραβεία καλύτερης ταινίας, σεναρίου, α΄ γυναικείου ρόλου, φωτογραφίας, κοστουμιών, μουσικής και μακιγιάζ καθώς και τη Χρυσή Ελιά στο Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου 1984. Έχει μεταδοθεί σε μίνι σειρά από την ΕΡΤ.

Μια φεμινιστική ταινία με αισθητική ζωγραφικής

Η «Τιμή της Αγάπης» ανήκει στον επονομαζόμενο Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο ,που αναδύθηκε στην δεκαετία του 1970 . Οι νέοι σκηνοθέτες ενστερνιζόταν προοδευτικές ιδέες, νέες καλλιτεχνικές αξίες, κοινωνικό προβληματισμό και στοχαστική διάθεση. Η καλλιγραφική αλλά ταυτόχρονα διεισδυτική διασκευή της Τώνιας Μαρκετάκη στη νουβέλα «Η τιμή και το χρήμα» του λόγιου Κωνσταντίνου Θεοτόκη αφηγείται την ιστορία ενός έρωτα που προδόθηκε για το χρήμα.

Η Επιστήμη(Τούλα Σταθοπούλου) , γυναίκα ενός αλκοολικού  και μητέρα τεσσάρων παιδιών δουλεύει εργάτρια σε εργοστάσιο, στην Κέρκυρα των αρχών του 20ού αιώνα. Η μεγάλη της κόρη της Ρήνη(Άννυ Λούλου) ξελογιάζεται από τον Ανδρέα(Στρατής Τσοπανέλλης), γόνο ξεπεσμένης αριστοκρατικής οικογένειας του νησιού, ο οποίος προσβλέπει όμως – με ιδιοτέλεια – κυρίως στη μικρή της προίκα για να πληρώσει την υποθήκη στο σπίτι του πατέρα του. Η Επιστήμη δεν μπορεί να του δώσει όσα  χρήματα θέλει, για να μην αδικήσει τα άλλα παιδιά της. Όταν του προσφέρει μόνο το μισό ποσό αυτός απαγάγει την κοπέλα, με τη θέλησή της.

Η κοινή ζωή τους  δεν θα είναι ιδανική, αφού ο Ανδρέας ασχολείται με παράνομες  δραστηριότητες. Όταν ζητάει από την Επιστήμη περισσότερα χρήματα, ώστε να μπορεί να παντρευτεί την Ρήνη και να σώσει το σπίτι στο οποίο ζουν, η Επιστήμη αρνείται και πάλι. Ωστόσο η Ρήνη αρχίζει να αναθεωρεί την ορθότητα της απόφασής της. Καμία λύση δεν φαίνεται εύκολη εκείνη τη στιγμή, και η Ρήνη ξέρει ότι θα πρέπει να αποφασίσει μόνη της τι πρέπει να κάνει στη συνέχεια.

Η  Μαρκετάκη με όχημα μια  φαινομενική «ηθογραφία» φιλοτεχνεί το κοινωνικό πορτρέτο ενός κόσμου, ο οποίος βρίσκεται σε κοινωνική και οικονομική μετεξέλιξη ενσωματώνοντας στοιχεία οξείας κοινωνικής κριτικής και ιδεολογικής στόχευσης. Η δημιουργός μένει πιστή στο κείμενο του συγγραφέα, αποτυπώνοντας έξοχα την κοινωνία της εποχής,  την καταπίεση της γυναίκας στις αρχές του αιώνα ,τις αντιθέσεις των τάξεων, το νοσηρό πολιτικό κλίμα.

Στο υποβλητικό και υψηλής αισθητικής αποτέλεσμα συμβάλλουν οι θαυμάσιες ερμηνείες  των ηθοποιών ,η ατμοσφαιρική φωτογραφία του  Σταύρου Χασάπη  , τα πειστικά σκηνικά και κοστούμια του Γιώργου Πάτσα , η αιθέρια μουσική της Ελένη Καραΐνδρου όσο και το εμβληματικό τραγούδι της Δήμητρας Γαλάνη.

Η ταινία είναι γυρισμένη στην Κέρκυρα και στους τόπους που αναφέρεται το έργο του Θεοτόκη και είναι σαφέστατα επηρεασμένη από τη ζωγραφική των  Λύτρα και Παχή και ειδικότερα από τον περίφημο πίνακα του περίφημο πίνακα του Παχή  «Πρωτομαγιά στην Κέρκυρα». Οι  πολυπρόσωπες  συνθέσεις, με τους «τραγουδιστάδες» που λουσμένοι στο φως περιδιαβαίνουν τους κεντρικούς δρόμους, τις ομάδες γυναικών που ρεμβάζουν στις παραλίες και τα ρακένδυτα παιδιά που τρέχουν στα σοκάκια δίνουν στο φιλμ αίσθηση αυθεντικότητας αλλά και ποιητική χροιά.

Ο Γ. Μπακογιαννόπουλος στην «Συνοπτική ανάλυση της ιστορίας του Ελληνικού κινηματογράφου» γράφει για την ταινία : «Η Τώνια Μαρκετάκη συνέταξε τις φεμινιστικές μαχητικές της τάσεις με το κλασικό μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη στην «Τιμή της αγάπης», κοινωνικό δράμα εποχής, όπου η καλλιγραφία ισορροπεί με την ανάλυση των ταξικών και οικονομικών επιπροσδιορισμών, των σχέσεων αγάπης και γάμου, αλλά και ωριμάζει η συνειδητοποίηση της γυναικείας αυτονομίας.»

«Πρωτομαγιά στην Κέρκυρα» του Παχή

 

Πηγές έρευνας:

  • «Ελληνικός Κινηματογράφος»Έκδοση: Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΙΔΕΚΕ)
  • Γ. Μπακογιαννόπουλος : «Συνοπτική ανάλυση της ιστορίας του Ελληνικού κινηματογράφου»