• Σενάριο: Walter Newman, Lesser Samuels, Billy Wilder
  • Φωτ: Charles Lang
  • Μουσική:Hugo Friedhofer
  • Ερμ:Kirk Douglas, Jan Sterling, Robert Arthur, Porter Hall, Frank Cady, Richard Benedict, Ray Teal, Gene Evans, Richard Gaines
  • Διάρκεια:111 λεπτά

Μια κεντημένη επιγραφή στον τοίχο της τοπικής  εφημερίδας “Sun-Bulletin” ,στο Νέο Μεξικό,  γράφει: «ΠΕΙΤΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ». Ο εκδότης της εφημερίδας, ο ηθικός και ιδεαλιστής δημοσιογράφος Jacob Boot (Porter Hall) , το κρέμασε εκεί «ως ένδειξη της καθοδηγητικής ηθικής του ». Η επιγραφή φαντάζει αστεία για τον δημοσιογράφο Chuck Tatum (Kirk Douglas) που ζητά δουλειά στην εφημερίδα. Έχει απολυθεί από 11 εφημερίδες σε όλη τη χώρα για λόγους που κυμαίνονται από τον εθισμό στο αλκοόλ ως την ερωτική σχέση  με τη σύζυγο του εκδότη.  Το μότο του τον περιγράφει απόλυτα : «μπορώ να χειριστώ μεγάλες ειδήσεις και μικρά νέα. Και αν δεν υπάρχουν νέα, βγαίνω έξω και δαγκώνω ένα σκυλί για να δημιουργήσω μερικά».

Μετά από ένα χρόνο όπου καλύπτει ασήμαντα θέματα , ανακαλύπτει κατά λάθος ότι ένας ντόπιος, ο Leo Minosa  (Richard Benedict) έχει παγιδευτεί σε μια σπηλιά. Συνειδητοποιώντας ότι αυτή είναι η τέλεια ευκαιρία για να ξαναχτίσει τη φήμη του, ο Tatum σκαρφίζεται  ένα σατανικό σχέδιο. Με τη σύμπραξη του διεφθαρμένου σερίφη(Ray Teal) κάνουν το αδιανόητο: εξαναγκάζουν τον εργολάβο της διάσωσης   να ακολουθήσει μια μακρύτερη διαδρομή προς το θύμα, ώστε να παραταθεί  η επιχείρηση  για τουλάχιστον μια εβδομάδα αντί για τις απαιτούμενες  δώδεκα ώρες. Έτσι ο Tatum θα έχει την δημοσιογραφική αποκλειστικότητα  και παράλληλα με τα άρθρα του θα βοηθήσει στην επανεκλογή του σερίφη . Ακόμη και η σύζυγος του παγιδευμένου άνδρα, η όμορφη αλλά ανικανοποίητη Lorraine (Jan Sterling) συμφωνεί να ακολουθήσει τις εντολές του Tatum επειδή αισθάνεται ότι η δημοσιότητα  θα βοηθήσει το πανδοχείο της οικογένειας.

Και πραγματικά η ξεχασμένη περιοχή μετατρέπεται στο πιο καυτό τουριστικό αξιοθέατο στο Νέο Μεξικό. Άνθρωποι από όλη τη χώρα ,σαν αδηφάγα έντομα, γεμίζουν το τοπίο με τα αυτοκίνητά τους και συρρέουν στο λούνα παρκ και στα χοτ ντογκ. Δημοσιογράφοι από εφημερίδες και ραδιοφωνικούς σταθμούς  ενημερώσουν συνεχώς όλη τη χώρα για την εξέλιξη του «ζωντανού δράματος».

Τα πρώην αφεντικά του Tatum του προσφέρουν χιλιάδες δολάρια την ημέρα για τις αποκλειστικές αναφορές του. Μερικοί μάλιστα προσφέρονται  ακόμη και να τον προσλάβουν ξανά, αρκεί να τους παρέχει τα «νέα» που οι αναγνώστες επιζητούν. Το σχέδιο του Tatum λειτουργεί άψογα, τα ΜΜΕ διογκώνουν το θέμα πέρα από κάθε όριο ,το χρήμα ρέει άφθονο . Όλοι οφείλουν ευγνωμοσύνη στον «πολύτιμο» παγιδευμένο άντρα και κανείς δεν βιάζεται να τον απεγκλωβίσει …

Noir Nook: Ripped from the Headlines – Ace in the Hole (1951) | Classic Movie Hub Blog

Ο Billy Winder  σκηνοθέτησε αυτό το πικρά σατιρικό δράμα ,ανάμεσα σε δυο από τις μεγάλες επιτυχίες του «Sunset Boulevard»(1950) και «Stalag 17»(1953). Θα ήταν το πιο προσωπικό έργο του , έχοντας γράψει, παράξει  και σκηνοθετήσει την ταινία με τις λιγότερες παρεμβάσεις στο στούντιο από ό, τι είχε ποτέ. Ωστόσο το 1951, το φιλμ  έκανε το ντεμπούτο του και ξαφνικά  αποσύρθηκε, αγνοημένο από τους κριτικούς και το κοινό και φορτωμένο με  την κατηγορία της χλευαστικής  επίδειξης  του κυνισμού του σκηνοθέτη. Προφανώς η καυστική απαισιοδοξία του φιλμ για την ανειλικρίνεια του Αμερικανικού πολιτισμού και την ανικανότητα(;) των μέσων ενημέρωσης  να  πουν την αλήθεια, ενόχλησε πολύ και πολλούς. Η αλλαγή του τίτλου σε«The Big Carnival», δεν είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ωστόσο με το πέρασμα του χρόνου το φιλμ επανεκτιμήθηκε και σήμερα αντιπροσωπεύει ένα καλλιτεχνικό ζενίθ στην καριέρα του Wilder, όπου η σκηνοθετική του  δεινότητα και η διεξοδική καταδίκη της ανθρώπινης φυλής συγκλίνουν σε ένα δηκτικό κοινωνικό σχολιασμό που το κάνει να ξεχωρίζει από τις πιο γνωστές και ανάλαφρες επιτυχίες του.

Το «Τελευταίο ατού» είναι μια προφητική,  κυνική, αλλά κρυστάλλινα ειλικρινής ταινία που προέβλεψε την επιβολή του αμερικανικού «τσίρκου» των ΜΜΕ  πριν από σχεδόν 70 χρόνια. Είναι ένα αλληγορικό  φιλμ νουάρ αν και διαδραματίζεται σε μεγάλο βαθμό κάτω από το ζεστό, σκληρό φως του ήλιου της Αριζόνα. Η σκόνη ,ο ιδρώτας , η βρωμιά  που κυριαρχούν στην ατμόσφαιρα δημιουργούν μια οπτική μεταφορά για τον τυχοδιωκτισμό και την ανηθικότητα των περισσότερων χαρακτήρων.Το σενάριο των  Wilder ,Walter Newman και  Lesser Samuels είναι υπέροχο. Ο διάλογος είναι γρήγορος , καίριος,  κοφτερός σαν ξυράφι .

Ο Tatum είναι ένας Σαιξπηρικός χαρακτήρας. Διαπράττει ύβρη χωρίς καμία ηθική αναστολή. Είναι ένας οπορτουνιστής που θα έκανε οτιδήποτε για να συρθεί έξω  από το λάκκο στο οποίο έχει πέσει.  Οι πράξεις του καθοδηγούνται από μια ακατανίκητη παρόρμηση:  να ανακτήσει το χαμένο «αμερικάνικο όνειρο» του. Σκέφτεται γρήγορα και εύστροφα ,μιλά δυνατά ,με αυτοπεποίθηση και σαρδόνιο χιούμορ. Αφού αρπάξει την ευκαιρία που περίμενε τόσο καιρό  ,επιλέγει συνεργούς  και τους πείθει ότι τον χρειάζονται για  πετύχουν τους στόχους τους: η γυναίκα του Leo θέλει τα χρήματα των επισκεπτών για να φύγει , ο σερίφης θέλει την επανεκλογή του , οι κάτοικοι της περιοχής τα αναπάντεχα έσοδα , ο νεαρός βοηθός του Tatum να μαθητεύσει στα βρώμικα δημοσιογραφικά κόλπα.  Αλλά και οι καταναλωτές είναι συνένοχοι αφού τρέφονται με την κατασκευασμένη συγκίνηση που καλύπτει την κενότητα της ζωής τους.Καμία αντίσταση από πουθενά.

 «Γνώρισα πολλά “σφιχτά αυγά” στη ζωή μου, αλλά εσύ… εσύ είσαι των 20 λεπτών» τον κολακεύει με προκλητικά ερωτικό χαμόγελο η Lorraine .Ο  Tatum της απαντά με δυο δυνατά χαστούκια. «Και μη σκουπίσεις τα δάκρυα. Έτσι θα πρέπει να δείχνεις» τη διατάζει.  Είναι μια τρομακτική στιγμή στην ταινία, όπου συνειδητοποιούμε πόσο ανήθικος ,σκληρός και χειραγωγικός είναι αυτός ο άνθρωπος. Ωστόσο στη δραματική κορύφωση του φιλμ  αντιλαμβάνεται τις τραγικές συνέπειες του απάνθρωπου σχεδίου του. Τότε τα πάντα ζωγραφίζονται στο πρόσωπο του: βαθιά ενοχή, ντροπή, θλίψη,  αυτο-απέχθεια που πηγαίνει βαθύτερα και από το τρυπάνι που σφυροκοπά τους βράχους .Η ερμηνεία του Douglas είναι ασύγκριτη .

Ο κομψός φακός του Charles Lang προσδίδει  λιτή αυθεντικότητα χωρίς εξεζητημένη πλανοθεσία .Κυριαρχεί ένα ψυχρό ύφος ντοκιμαντέρ που διακόπτεται από  σύντομες πινελιές σκιών υψηλής αντίθεσης στις κλειστοφοβικές σκηνές της σπηλιάς. Τα αργά ζουμ που αποκαλύπτουν το μέγεθος του τσίρκου που στήθηκε  είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά .Το πεσιμιστικό score του Hugo Friedhofer συνταιριάζει το χτύπημα του τρυπανιού με το ρυθμό  της μουσικής σηματοδοτώντας αρχικά  τις ώρες, και μετά τις μέρες που περνούν για τον παγιδευμένο άντρα.

Το «Τελευταίο ατού» εκθέτει  μια ζοφερή φόρμουλα  όπου Τύπος ,  εξουσία , επιχειρηματίες διαπλέκονται και κερδοσκοπούν μεταλλάσσοντας το ανθρώπινο δράμα σε χυδαίο θέαμα . Πώς θα μπορούσε να μην εφαρμοστεί αυτή η φόρμουλα  σε μια χώρα ,όπως οι ΗΠΑ, όπου το κέρδος λατρεύεται ως θεότητα; Πως θα μπορούσε να μην «θαφτεί» αυτή η αδυσώπητα καταγγελτική ταινία ; Και πως θα μπορούσε ο μέγας Wilder να μην απονείμει  την “ποιητική δικαιοσύνη” του για τη  συντελεσθείσα «ανθρωποφαγία» ;

Billy Wilder Collection - Collection | Park Circus

Billy Wilder (1906 – 2002)

  O σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός Billy Wilder γεννήθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα σε μια περιοχή της Αυστροοουγρικής αυτοκρατορίας, η οποία περιοχή ανήκει τώρα στην Πολωνία. Έζησε στη Βιέννη, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος, εγκαταλείποντας την αρχική ιδέα των νομικών σπουδών. Μετακόμισε στο Βερολίνο, όπου από το 1929 άρχισε να συμμετέχει στη συγγραφή σεναρίων. Η άνοδος του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος του Χίτλερ στην εξουσία, τον ανάγκασε να φύγει και να εγκατασταθεί αρχικά στο Παρίσι και στη συνέχεια στις Η.Π.Α. (ο Wilder ήταν εβραϊκής καταγωγής).

 Στο Παρίσι σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία «Mauvaise Graine» (1934). Στο Χόλιγουντ  συμμετείχε σε συγγραφή σεναρίων και το 1937 η Paramount του ανέθεσε να συνεργαστεί με τον πρώην κριτικό θεάτρου Charles Brackett. Αφού συνεργάστηκαν για πρώτη φορά στο «Bluebeard’s Eighth Wife» (1938)του Ernst Lubitsch ,έγραψαν τα σενάρια για ραφινάτες ρομαντικές κωμωδίες όπως :«Ninotchka» (1939) του Lubitsch και «Ball of Fire» (1941)του Howard Hawks αλλά και τα «Midnight» (1939) και «Hold Back the Dawn» (1941)του Mitchell Leisen  .

 Το 1942 οι Wilder και  Brackett συνήψαν  μια νέα συμφωνία: Ο Wilder σκηνοθετούσε, ο Brackett παρήγαγε και  οι δύο μαζί έγραφαν τα σενάρια, ξεκινώντας με το «The Major and the Minor» (1942), μια έξυπνη φάρσα στην οποία μια γυναίκα (Ginger Rogers) που μεταμφιέζεται ως 12-χρόνη για να αποφύγει να πληρώσει πλήρη ναύλο σε ένα τρένο εμπλέκεται με έναν αξιωματικό του στρατού (Ray Milland) ο οποίος δεν μπορεί να καταλάβει γιατί προσελκύεται τόσο πολύ από ένα νεαρό κορίτσι.

 Το επόμενο έργο τους «Five Graves to Cairo» (1943), ήταν μια αγχωτική ιστορία κατασκοπείας του πολέμου. Ακολούθησε το «Double Indemnity» (1944) με την αφήγηση να γίνεται με αναδρομές και με χρήση  voiceover. Ο εξαιρετικός Fred MacMurray ερμήνευσε τον  βαριεστημένο ασφαλιστή που συνωμοτεί με τη σέξι σύζυγο(Barbara Stanwyck)  ενός υποψήφιου πελάτη για να ασφαλίσει τον σύζυγό της, να τον σκοτώσει, να πάρουν τα χρήματα και να τα ξοδέψουν μαζί. To «Double Indemnity» θεωρείται από πολλούς η αποθέωση των φιλμ νουάρ, συνδυάζοντας τα υφολογικά στοιχεία του «Citizen Kane»με τα αφηγηματικά στοιχεία του «Τhe Maltese Falcon».

Το «The Lost Weekend» (1945)είναι ένα έντονο, οδυνηρό πορτρέτο της μάχης ενός ατόμου με τον αλκοολισμό. Ο Ray Milland έδωσε μια ερμηνεία καριέρας ως επίδοξος συγγραφέας του οποίου η κραιπάλη με αλκοόλ σε ένα σαββατοκύριακο σχεδόν του κοστίζει τη ζωή του.

Ακολούθησε τρίχρονη παύση για να υπηρετήσει ως συνταγματάρχης στο κατεχόμενο Βερολίνο. Το πρώτο φιλμ  μετά τη στρατιωτική του θητεία ήταν το «The Emperor Waltz» (1948), ένα κωμικό μιούζικαλ με χώρο δράσης την Αυστρία και πρωταγωνιστές τους Bing Crosby και Joan Fontaine. Πολύ πιο ουσιαστικό ήταν το «A Foreign Affair» (1948), μια κυνική ρομαντική κωμωδία στο κατακερματισμένο Βερολίνο μετά τον πόλεμο, όπου μια αντιπρόσωπος του κογκρέσου (Jean Arthur) στέλνεται για να κάνει έρευνα καθώς ακούγονται φήμες ότι η πρώην φιλενάδα (Marlene Dietrich) ενός εγκληματία πολέμου περιθάλπεται από αξιωματικό των ΗΠΑ.

Πριν χωρίσουν οι Brackett και Wilder συνεργάστηκαν σε μια ακόμη ταινία, ίσως την καλύτερη τους. Το «Sunset Boulevard» (1950) ήταν η καυστική ιστορία ενός άνεργου σεναριογράφου  (William Holden) που μετακομίζει στο σπίτι της πρώην σταρ του «βωβού» Norma Desmond (Gloria Swanson) για  να γράψει το «σενάριο -όχημα» της επιστροφής της . Την ιστορία αφηγείται το πτώμα του συγγραφέα, το οποίο φαίνεται να επιπλέει στην πισίνα στην ανεξίτηλη σκηνή έναρξης .Αξιοσημείωτη είναι η συμμετοχή του μεγάλου σκηνοθέτη Erich von Stroheim στο ρόλο του μπάτλερ,  πρώην συζύγου και τον πρώην σκηνοθέτη της Norma.

Το «Ace in the Hole» (1951) ήταν μια ιστορία εκμετάλλευσης ενός  ατυχήματος από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που το μετέτρεψαν σε κερδοσκοπικό θέαμα. Τολμηρή και προφητική  , υποτιμήθηκε στην εποχή της αλλά η φήμη της αυξάνεται με τη πάροδο του χρόνου.

Το «Stalag 17» (1953) ήταν μια επιδέξιa ανάμιξη αγωνίας και μαύρου χιούμορ από τον Wilder.Βασίστηκε σε ένα θεατρικό του Μπρόντγουεϊ και διαδραματίζεται σε γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου κατά τη διάρκεια του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου. Ο πρωταγωνιστής William Holden είναι ένας έξυπνος τύπος που έχει στήσει ένα είδος επιχείρησης στο στρατόπεδο παζαρεύοντας με τους Γερμανούς αλλά κατηγορείται ως καταδότης .

Η  ρομαντική κωμωδία «Sabrina» (1954) είχε εμπορική επιτυχία αλλά άφησε μερικούς κριτικούς ανικανοποίητους από την έλλειψη του χαρακτηριστικού δηκτικού χιούμορ του Wilder. Holden και Humphrey Bogart  ερμήνευσαν ένα ζευγάρι πλούσιων αδελφών με αντίθετους τρόπους ζωής, οι οποίοι ερωτεύονται  την κόρη του σοφέρ (Audrey Hepburn) όταν επιστρέφει μεταμορφωμένη από ένα ταξίδι στην Ευρώπη.

Το σενάριο για το «The Seven Year Itch» (1955) ήταν μια συνεργασία μεταξύ του Wilder και του George Axelrod, του συγγραφέα του ομώνυμου θεατρικού έργου . Ο Tom Ewell πρωταγωνίστησε ως μεσήλικας στέλεχος εκδόσεων βιβλίων του Μανχάταν, του οποίου η σύζυγος και ο γιος είναι μακριά για το καλοκαίρι, αφήνοντάς τον ελεύθερο να φαντασιώνεται την σαγηνευτική νέα γειτόνισσα του (Marilyn Monroe στο απώγειο της δημοτικότητα της  ως σύμβολο του σεξ).

Το «The Spirit of St. Louis» (1957), ήταν η μόνη βιογραφική ταινία του Wilder ,με τον James Stewart στο ρόλο του  διάσημου αεροπόρου Charles Lindbergh.

Με το «Love in the Afternoon» (1957), ο Wilder άρχισε να συνεργάζεται στα σενάρια με τον I.A.L. Diamond. Το φιλμ ,ένας φόρος τιμής  στις κομψές κωμωδίες του Lubitsch, έχει ως πρωταγωνιστή έναν ώριμο Αμερικανό playboy (Gary Cooper) που ζει στο Παρίσι, έλκεται από μια  νεαρή μουσικό (Αudrey Hepburn) και προσλαμβάνει ακούσια τον ντετέκτιβ πατέρα της (Maurice Chevalier) για να την βρει.

Η τρίτη ταινία του 1957, «Witness for the Prosecution» , ήταν ένα εξαιρετικά δομημένο δικαστικό δράμα βασισμένο σε ένα θεατρικό έργο της Agatha Christie. Ο Tyrone Power ερμήνευσε έναν ύποπτο για δολοφονία που πείθει έναν άρρωστο αλλά ικανό δικηγόρο (Charles Laughton) να τον υπερασπιστεί. Η πιστή αλλά μυστηριώδης σύζυγος του κατηγορούμενου (Marlen Dietrich) είναι το μοναδικό του άλλοθι και η πλοκή ενεργοποιεί τη μαρτυρία της.

Το «Some Like It Hot» (1959) είναι μια από τις καλύτερες κωμωδίες στην ιστορία του κινηματογράφου. Η «κωμική μηχανή» που στήνεται στην αρχή της ταινίας (δυο άντρες μεταμφιέζονται σε γυναίκες για να ξεφύγουν από τη μαφία) αποτελεί απλώς ένα πρόσχημα για να μελετηθούν καίρια ερωτικά ζητήματα και οι αντίστοιχες συμπεριφορές.   Ο μεγάλος σατιρικός του παγκόσμιου κινηματογράφου δε διστάζει να φέρει τα πράγματα στα όρια τους για να αποκαλύψει την πραγματικότητα. Το σεξ στην κοινωνία του χρήματος, του θεάματος και της αφθονίας είναι ένα πανίσχυρο όπλο, ισχυρότερο και από τα πολυβόλα των μαφιόζων. Η ταινία όμως είναι κι αυτή πληθωρική και χυμώδης και προσφέρει ένα πλούσιο θέαμα, που δανείζεται πολλά στοιχεία από την κωμωδία καταδίωξης, το γκαγκστερικό φιλμ και το μιούζικαλ.

Εξίσου τολμηρή ήταν η ηθικολογική ιστορία του «The Apartment» (1960), στο οποίο ο Lemmon ερμήνευσε ένα στέλεχος επιχείρησης ο οποίος, ελπίζοντας σε προαγωγή, επιτρέπει στον τυραννικό αφεντικό του (MacMurray) να χρησιμοποιεί το διαμέρισμά του για την εξωσυζυγική σχέση με την Shirley MacLaine. Το πρόβλημα είναι ότι την ερωτεύεται και ο ίδιος.

Το «One, Two, Three» (1961) ήταν μια φρενήρης φάρσα της εποχής του Ψυχρού Πολέμου γυρισμένη στη Γερμανία . Ο James Cagney είναι το στέλεχος της Coca-Cola στο Δυτικό Βερολίνο ,αλλά η κόρη του αφεντικού του (Pamela Tiffin) που φιλοξενεί ερωτεύεται έναν μποέμ κομμουνιστή της Ανατολικής Γερμανίας (Horst Buchholz).

Το «Irma La Douce» (1963) ήταν μια απολαυστική κωμωδία με την Sirley MacLaine ως παρισινή πόρνη και τον Jack  Lemmon ως ηθικό αστυνομικό που προσπαθεί να την επαναφέρει στον ίσιο δρόμο.

Το θεματικά προκλητικό «Kiss Me, Stupid» (1964) δέχτηκε κάκιστες κριτικές και θεωρήθηκε ,μάλλον άδικα, το ναδίρ της καριέρας του Wilder . Ο Ray Walston ερμήνευσε έναν τραγουδοποιό μικρής πόλης του οποίου η προσπάθεια να πουλήσει τα τραγούδια του σε έναν εγωπαθή ποπ τραγουδιστή (Dean Martin) περιλαμβάνει την προσφορά των υπηρεσιών μιας πόρνης (Kim Novak) την οποία παρουσιάζει ως σύζυγο του.

Wilder and Diamond επέστρεψαν με μια από τις πιο τρελές κωμωδίες τους, το «The Fortune Cookie» (1966) με τον Lemmon στο ρόλο ενός κάμεραμαν ο οποίος τραυματίζεται ελαφρά σε ώρα εργασίας και πείθεται από τον δικηγόρο-κουνιάδο του (Walter Matthau), να απαιτήσει για αποζημίωση ένα εκατομμύριο δολάρια.

Το «The Private Life of Sherlock»(1970) (που γράφτηκε με τον Diamond), ήταν μια υποτιμημένη αναθεωρητική άποψη  για τον μυθοπλαστικό ντετέκτιβ. Στο «Avanti!»(1972) που ακολούθησε πρωταγωνίστησε ο Lemmon ως εκατομμυριούχος που ταξιδεύει στην Ιταλία για να θάψει τον πατέρα του και τελικά  να ερωτευτεί την κόρη (Juliet Mills) της ερωμένης του πατέρα του. Και οι δυο ταινίες απέτυχαν εμπορικά αλλά έχουν επανεκτιμηθεί ως υποτιμημένα διαμάντια.

Στο κοινό άρεσε το δίδυμο των Lemmon και  Matthau στο «The Front Page» (1974), αλλά οι κριτικοί θεώρησαν ότι η αναπαραγωγή του Wilder στο θεατρικό  των Ben Hecht – Charles MacArthur ήταν κατώτερη από το πρωτότυπο του Lewis Milestone ,του 1931, ή την εκδοχή του Howard Hawks, «His Girl Friday» (1940) . Πιο ενδιαφέρουσα αλλά ελάχιστα προβεβλημένη ήταν η «Fedora» (1978), στην οποία ο Holden έπαιξε έναν παραγωγό που προσπαθεί να πείσει μια διάσημη ηθοποιό(Martha Keller)να βγει από την απομόνωση της στην Κέρκυρα. Ο Matthau και ο Lemmon συνεργάστηκαν ξανά με τον Wilder στην τελική του ταινία, την ξεκαρδιστική κωμωδία «Buddy Buddy» (1981), διασκευή της γαλλικής φάρσας L’Emmerdeur (1973)του Édouard Molinaro.

Ο Wilder δεν ήταν τυχαία προσωπικότητα. Πολυμαθής και ιδιοφυής, ένα λαμπρό και ελεύθερο πνεύμα ευρωπαϊκής κουλτούρας, όχι μόνο επιβίωσε στον εξαιρετικά ανταγωνιστικό χώρο του Hollywood, αλλά κατάφερε να κυριαρχήσει σ’ αυτόν. Το επίτευγμά του είναι πολύ υψηλό, όχι εξαιτίας της εμπορικής του καταξίωσης αλλά της καλλιτεχνικής. Οι ταινίες του θεωρούνται αριστουργήματα από σεναριακή, σκηνοθετική και ερμηνευτική άποψη, όμως πέρα από αυτό εμπεριέχουν μια διάσταση που κανείς άλλος κινηματογραφιστής στις Η.Π.Α. δεν μπόρεσε να δώσει στο έργο του. Ο Wilder υπήρξε ο «Αριστοφάνης του σύγχρονου κινηματογράφου».