Ο Τόμας Μπέρνχαρντ (1931-1989) είναι ένας από τους σημαντικότερους Αυστριακούς συγγραφείς. Μεταξύ άλλων, του απονεμήθηκε το βραβείο Georg Büchner το 1970 και το βραβείο Grimme το 1972.

Ο  Τόμας Μπέρνχαρντ γεννήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1931 στο Heerlen της Ολλανδίας και πέθανε στις 12 Φεβρουαρίου 1989 στο Gmunden (Oberösterreich) της Άνω Αυστρίας. Τα μυθιστορήματά του, τα θεατρικά έργα και τα αυτοβιογραφικά του γραπτά δημοσιεύονται από τον Suhrkamp Verlag.

Πολλοί συγγραφείς θέλουν να κρύψουν την προσπάθειά τους, ενώ γράφουν. Και στις περισσότερες περιπτώσεις αποτυγχάνουν. Με τον Thomas Bernhard η υπόθεση αντιστρέφεται. 

Όσο περισσότερο διαβάζεις, τόσο πιο καθαρό γίνεται τόσο φυσικό και εύκολο είναι το γράψιμό του, όπως ένας διάδρομος με λευκά, μεγάλα ρούχα στην παραλία της Μασσαλίας το σούρουπο στις αρχές του καλοκαιριού.

Σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς, ο Thomas Bernhard δεν παίζει με τους αναγνώστες του. Όχι, γιατί δεν μπορούσε. Μπορεί να το κάνει εύκολα. Δεν το κάνει επειδή – σε αντίθεση με καλλιτέχνες όπως ο Lars von Trier, ο Julio Cortázar ή η Sophie Calle – ο αναγνώστης δεν είναι αντικείμενο γι ‘αυτόν, που διαμεσολαβεί μεταξύ του και της προσωπικής του εικόνας. Δεν κοιτάζει το έργο του μέσα από τα μάτια του αναγνώστη.

Πράγματι, η γραπτή του δραστηριότητα είναι μια αδιάκοπη επιδίωξη ενός απόλυτου διαχωρισμού μεταξύ του και της κρίσης των αναγνωστών του. Μόνο τον εαυτό του κοιτάζει. Η κίνηση προς την απελευθέρωση από το κρίσιμο βλέμμα του άλλου καταλήγει σε έναν αφανισμό, μια καταστροφή…

…Για τον Bernhard η κρίση του άλλου είναι ένα εμπόδιο για να περάσει από το ένα ον στο άλλο, του στερεί την ελευθερία του ν’ αλλάζει συνεχώς και να βρίσκεται σε αέναη κίνηση. Αυτή η κρίση καταστρέφει τη δυναμική της ζωής του ενεργού ατόμου στο έργο του, που είναι και ο ίδιος.

Για να ξεφύγει από την κρίση, χρησιμοποιεί την ποιητική του ως όπλο.

Θέλει να μας κουράσει με επαναλαμβανόμενα γράμματα που μας κόβουν την ανάσα.

Το έργο του Τόμας Μπέρνχαρντ εξακολουθεί μέχρι σήμερα να προκαλεί γρίφους λόγω και της λογοτεχνικής μουσικότητας του και της περιφρόνησής του για τον κόσμο.

Η ποίησή του, μερικές φορές σε σχήμα δακτυλίου και μερικές φορές γραμμική, αλλά αργή, όχι μόνο μας αναγκάζει να ξαναδιαβάσουμε αυτό που έχουμε ήδη διαβάσει για να καταλάβουμε τι έχει συμβεί, αλλά μας ρωτά επίσης αν κάτι έχει πραγματικά συμβεί. Το ερώτημα αυτό υποστηρίζει τις προθέσεις του Bernhard, επειδή γνωρίζει ότι τα βιβλία του, τα οποία ασχολούνται φαινομενικά με την εσωτερική κίνηση της ψυχής, είναι γεμάτα γεγονότα από τον πραγματικό κόσμο.

Περιγράφει το ον, το σκυρόδεμα ή το αφηρημένο, σαν να είχε μια οντολογική ισχύ που δεν έχει καμία σχέση με την ύπαρξή του στον κόσμο…

… Οι άνθρωποι, όπως τους βλέπει, είναι άθλια και φτωχά πλάσματα, και τίποτα δεν θα τον απομακρύνει από αυτήν την άποψη.

Περισσότερο από την τέχνη της υπερβολής ανακύπτει το ερώτημα, πώς ένας τόσο μεγάλος συγγραφέας (υπάρχουν επίσης κριτικοί που, σε αντίθεση με τον συγγραφέα αυτών των γραμμών, ισχυρίζονται ότι αυτό μαρτυρεί ότι δεν ήταν τόσο μεγάλος συγγραφέας) βλέπει τους ανθρώπους μόνο μέσα από το φακό της αηδίας.

Αρχικά φαίνεται ότι αυτή η προοπτική δίνει μόνο μια επιφανειακή εντύπωση και είναι μέρος της ρητορικής του, η οποία θέλει δυσανάλογα να τονίσει μόνο μια πτυχή του ανθρώπου, ως πλάσμα που βρίσκεται στο φάσμα μεταξύ αξιολύπητου, περιφρονητικού, χαμηλά και άσχημα κινούμενου, μια ρητορική που αντικατοπτρίζεται επίσης στη σχέση του με την Αυστρία…

Η αίσθηση της ύπαρξής του και των κύριων χαρακτήρων του σχετίζεται με το μίσος του και με τον τρόπο που βλέπει τον εαυτό του, στο πλαίσιο του τόπου όπου βρίσκεται… Μόνο όταν κινείται από μέρος σε μέρος αισθάνεται ζωντανός και λιγότερο εύθραυστος, και η παρόρμησή του να μισεί εξαφανίζεται. Η κίνηση από μέρος σε μέρος είναι η θέση του, το σπίτι του!

Αυτό εκφράζεται στο υπέροχο βιβλίο του, “Ανιψιός Wittgenstein”: “… για να επιβιώσω καθόλου, έχω γίνει ένας χαρακτήρας που οδηγείται πέρα δώθε μεταξύ Βιέννης και Nathal“.

Στην προσπάθειά του να εξαφανιστεί εντελώς από τον κόσμο, ή τουλάχιστον να είναι σε κίνηση, η οποία υποτίθεται ότι θα τον φέρει πιο κοντά σ’ αυτό το στόχο, ο Bernhard μένει για λίγο σ’ ένα ενδιάμεσο σταθμό, όπου η κίνηση μεταξύ των τόπων είναι μια κίνηση του οποίου το ζητούμενο είναι αυτό που θέλει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο μπορεί να συμβεί: το να διαλυθεί ο κόσμος.

Από τα Εβραϊκά από τον Uri Shani

ο Τόμας Μπέρνχαρντ

Τα 90 θα έκλεινε σήμερα ο Τόμας Μπέρνχαρντ!

  • #Literatur
  • #Klassiker
  • #Österreich

Πηγή:

https://taz.de/90-Geburtstag-von-Thomas-Bernhard/!5747670/