• Σενάριο: Ν. Νίκος Γραμματικός- Νίκος Παναγιωτόπουλος

  • Φωτογραφία: Κωστής Γκίκας

  • Ερμ: Αιμίλιος Χειλάκης-Βαγγέλης Μουρίκης-Τάσος Νούσιας-Νίκος Γεωργάκης-Κωνσταντίνος Σταρίδας-Γιώργος Ευγενικός-Αντώνης Αντωνίου-Άρτο Απαρτιάν 

  • Διάρκεια: 115 λεπτά 

1987, καλοκαίρι στη Σαλαμίνα.

Μια νεανική παρέα συναντιέται σε ένα καφενείο για να παρακολουθήσει την θριαμβευτική κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ από την Ελληνική εθνική ομάδα. Το 1994 μαζεύονται ξανά στον ίδιο χώρο για μια βαριά ήττα της Εθνικής ομάδας, στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου.

Στο μεσοδιάστημα συναντιούνται σποραδικά , αλλά στο πέρασμα των χρόνων το συναισθηματικό τους δέσιμο χαλαρώνει , η ενότητα τους θρυμματίζεται . Η κατάληξη μοιάζει προδιαγεγραμμένη, η διάλυση …

Στη δεκαετία του ’90, αναδείχθηκε μια ελπιδοφόρα νέα γενιά δημιουργών όπως οι Νίκος Γραμματικός , Σωτήρης Γκορίτσας , Περικλής Χούρσογλου και Αντώνης Κόκκινος που άφησαν κατά μέρος τις φορμαλιστικές αναζητήσεις και προσηλώθηκαν στην αφήγηση και στο μύθο.

Οι «Απόντες» αποτελούν τη τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του Νίκου Γραμματικού και μαζί με τον «Λευτέρη Δημακόπουλο» (1993) του Χούρσογλου και το «Τέλος Εποχής»(1994) του Κόκκινου αποτελούν μια άτυπη τριλογία της «μελαγχολικής αναπόλησης», για τις χαμένες νεανικές παρέες.

Πρόκειται για μια βιωματική ταινία που διαδραματίζεται στη γενέθλια γη του σκηνοθέτη, τη Σαλαμίνα ,που είναι τόσο κοντά αλλά και τόσο μακριά από την πρωτεύουσα. Το όμορφα δομημένο σενάριο των Παναγιωτόπουλου –Γραμματικού απεικονίζει τις τελετουργίες της παρέας στο νησί αλλά και τις φυγόκεντρες πορείες τους στο πέρασμα του χρόνου, χωρίς να παραλείπει την αναφορά σε κοσμογονικά γεγονότα της εποχής ,από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου μέχρι τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία.

Η ταινία είναι δραματουργικά συμπαγής χάρη στην ενότητα των χώρων δράσης που επιτρέπει την ανάγλυφη προβολή των προσώπων: ο ασυμβίβαστος φιλόλογος, ο φιλόδοξος και κυνικός δημοσιογράφος, ο φωτογράφος, ο φυσικός ,ο ναυτικός και ο μεταφραστής.

Κάθε επιστροφή τους στο νησί σηματοδοτεί την αυξανόμενη αποξένωση τους που τροφοδοτείται από τις διαφορετικές προσωπικές τους εμπειρίες. Στον κεντρικό πυρήνα της ταινίας βρίσκονται η «απώλεια» και η «υποκατάσταση». Απώλεια των ανθρώπων , του χρόνου , της αθωότητας . Αλλά και οδυνηρές υποκαταστάσεις :η φιλία από τον φθόνο , η συντροφικότητα από τον ατομισμό , η επαναστατικότητα από την κομφορμιστική ενσωμάτωση .

Στο ισχυρά συμβολικό φινάλε ,ο κύκλος της αφήγησης κλείνει με μια νέα παρέα να συνενώνεται στο ίδιο καφενείο ,στις ίδιες θέσεις για να παρακολουθήσει έναν ακόμη ποδοσφαιρικό αγώνα, ενώ η παλιά έχει ήδη αποσυντεθεί.

Οι « Απόντες» αποτελούν την έκφραση των βιωμάτων μιας παρέας αγοριών της επαρχίας ,στην οδυνηρή μετάβαση από την εποχή των ονείρων και των ιδανικών στην διάψευση, το τέλμα και την τελική διάλυση.

Αποφεύγοντας τη σχηματικότητα της ηθογραφίας,η ταινία εισχωρεί βαθύτερα και αποκαλύπτει τον ψυχισμό της γενιάς της δεκαετίας του 80. Αλλά και πέρα από αυτά μιλά με γλυκόπικρη νοσταλγία για το υπέρλαμπρο μεγαλείο της πρώτης νιότης.